Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Tiêu

Cần xây dựng quy trình trồng tiêu ít chi phí nhất cho nông dân

Ngày 2.3, Thứ trưởng Bộ NNPTNT Lê Quốc Doanh cùng đoàn công tác đã đến Gia Lai kiểm tra tình hình thiệt hại của các loại cây công nghiệp do ảnh hưởng của mưa trái vụ và lên phương án chỉ đạo, định hướng chính sách hợp lý nhằm phát triển cây công nghiệp có hiệu quả trong tương lai.

Trong ngày, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh đi thực tế tại Nông trường cao su Ia Nhin (huyện Chư Păh) và kiểm tra tình hình trồng cây hồ tiêu, cà phê ở các huyện Chư Sê, Chư Pứh. Trong đó, đặc biệt quan tâm đến tình hình canh tác cây hồ tiêu bị nhiễm sâu bệnh, thiệt hại nặng cho nông dân.

Thứ trưởng Lê Quốc Doanh kiểm tra mô hình trồng tiêu tại huyện Chư Pưh
Thứ trưởng Lê Quốc Doanh kiểm tra mô hình trồng tiêu tại huyện Chư Pưh

Theo báo cáo của Sở NNPTNT Gia Lai: Trong những năm qua, Sở đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền người dân phát triển hồ tiêu bền vững và khuyến cáo người dân không nên mở rộng diện tích. Tuy nhiên, do giá hồ tiêu cao khiến người dân trồng vượt quy hoạch (hiện đã có trên 16.000 ha).

Cùng với đó là tình hình sâu bệnh trên cây hồ tiêu phát triển khá mạnh, gây thiệt hại không nhỏ. Từ thực tế, Sở kiến nghị Bộ xem xét hỗ trợ kinh phí, giúp tỉnh Gia Lai thực hiện dự án “Điều tra khảo sát, bình tuyển giống tiêu, xây dựng vườn tiêu đầu dòng và sản xuất hom giống tiêu sạch bệnh, xây dựng nhà máy chế biến hồ tiêu hiện đại”. Ngoài ra, kiến nghị Chính phủ sớm thành lập Quỹ bình ổn giá hoặc Quỹ tạm trữ cho ngành hàng hồ tiêu.

Đối với cây hồ tiêu, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh nhận xét: Người trồng tiêu do thâm canh quá mức, sử dụng nhiều phân hóa học dẫn đến phát triển không bền vững. Do đó, cần khuyến cáo người dân tăng cường bón phân hữu cơ. Để thực hiện được điều này, các địa phương phải có các biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư xây dựng và sản xuất các loại phân bón hữu cơ.

Mặt khác, chi phí trồng cây hồ tiêu rất cao, trong khi nhiều hộ dân kinh tế còn khó khăn nên các ban ngành cần xem xét, xây dựng quy trình trồng, chăm sóc hiệu quả, tốn kém ở mức thấp nhất hỗ trợ người dân.

Riêng tại Chư Sê đã có một số mô hình trồng tiêu chi phí thấp và bước đầu đem lại hiệu quả. Vậy nên, yêu cầu Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật, Trung Tâm nghiên cứu hồ tiêu và các đơn vị có liên quan cần gấp rút khảo sát những mô hình như thế để áp dụng vào thực tế giúp bà con, qua đó, đề xuất sự hỗ trợ thêm từ Bộ NNPTNT.

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Tiêu

Chư Sê lại thấp thỏm trước giá tiêu mùa mới

Mặc dù mới vào đầu vụ thu hoạch, nhưng giá hồ tiêu tại Tây Nguyên đã giảm khá mạnh so với năm ngoái. Bên cạnh đó, một số diện tích tiêu đang bị chết hàng loạt do hạn hán và sâu bệnh…, khiến bà con vừa lo lắng, vừa hoang mang.

Mất đứt chục triệu đồng/tấn tiêu

Còn hơn tháng nữa vườn tiêu của anh Nguyễn Đức Thắng ở tổ 14, thị trấn Chư Sê (Gia Lai) mới được thu hoạch, nhưng ngày nào anh cũng thấp thỏm vì giá tiêu đang giảm mạnh so với năm ngoái. Anh cho biết, hiện thương lái thu mua hạt tiêu ở mức 110.000 – 120.000 đồng/kg khô. “Năm 2016, giá tiêu lúc cao nhất là 180.000 – 200.000 đồng/kg, nhưng năm nay mới vào đầu mùa mà giá đã thấp như vậy, không biết đến chính vụ sẽ thế nào. Chỉ cần giảm như hiện nay thì mỗi tấn tiêu cũng đã mất đứt chục triệu đồng. Năm vừa rồi, nhà tôi cũng có hơn 100 trụ tiêu bị chết do nắng hạn và sâu bệnh. Nhiều nhà xung quanh cũng thế, có nhà còn bị chết từ 500 – 1.000 trụ, số diện tích còn lại năng suất cũng giảm sút” – anh Thắng cho hay.

Nông dân huyện Chư Sê (Gia Lai) thu hoạch tiêu chín sớm. Ảnh: I.T
Nông dân huyện Chư Sê (Gia Lai) thu hoạch tiêu chín sớm. Ảnh: I.T

Anh Thắng cũng đang lo ngại trước thông tin về việc thị trường châu Âu, Mỹ siết chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong hạt tiêu nhập khẩu. Anh Thắng chia sẻ: “Một năm nhà tôi chỉ phun thuốc diệt nấm bệnh 1 lần, thế thì làm sao còn dư lượng hóa chất gì được? Xung quanh nhà tôi, các hộ trồng tiêu cũng làm như vậy nên hạt tiêu nguyên liệu đảm bảo an toàn, sạch sẽ. Trừ khi chính các thương lái thu mua về rồi pha trộn chất gì đó để bảo quản, dẫn tới việc hạt tiêu xuất khẩu bị cảnh báo về dư lượng hóa chất”.

Theo anh Phan Công Phùng – hộ trồng tiêu ở xã Dun (Chư Sê), nhiều năm nay, gia đình anh đã có sự thay đổi trong cách trồng tiêu, cụ thể là thay thế các chất hóa học ảnh hưởng đến sức khỏe con người cũng như cây trồng bằng việc sử dụng các chế phẩm sinh học, các loại phân hữu cơ.

“Tuy nhiên, dù trồng sạch hay bẩn, thương lái cũng chỉ mua cùng một giá. Thương lái mua cao, nhà nông được lãi cao, nhưng họ mua thấp chúng tôi cũng phải bán. Nếu không bán cho họ thì biết lấy cái gì để trang trải? Trong khi đó, hầu hết nông dân chúng tôi chưa liên kết được với các đơn vị, doanh nghiệp xuất khẩu. Toàn bộ việc tiêu thụ đều phải phụ thuộc vào thương lái nên chúng tôi cũng không thể đảm bảo được chất lượng sản phẩm do chính mình làm ra” – anh Phùng nói.

Cấp bách tổ chức lại sản xuất

Theo ông Hoàng Phước Bính – Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê, hầu hết các hộ trồng tiêu trên địa bàn đều biết quy định về chất cấm nên đã chuyển sang sử dụng những sản phẩm phòng trừ bệnh sinh học, vừa đảm bảo an toàn cho người, vừa an toàn cho cây trồng. Tuy nhiên, do chưa có sự liên kết giữa đầu vào và đầu ra nên chưa kiểm soát được chất lượng tiêu.

Chư Sê lại thấp thỏm trước giá tiêu mùa mới
Chư Sê lại thấp thỏm trước giá tiêu mùa mới

“Nói đơn giản thế này, trong 10 hộ, có 9 hộ làm sạch, 1 hộ làm bẩn. Thương lái thu mua như nhau, làm sao quản được chất lượng? Việc sản xuất tiêu trên địa bàn vẫn chủ yếu là các nông hộ nhỏ lẻ, tiêu thụ phụ thuộc vào thương lái, do đó việc đảm bảo được chất lượng sản phẩm tới dư lượng hóa chất rất khó khăn. Chỉ có tổ chức lại sản xuất, liên kết người nông dân với các doanh nghiệp, có sự tham gia hỗ trợ của Nhà nước mới giải quyết được bài toán này” – ông Bính cho hay.

Tìm hiểu của phóng viên, trên địa bàn huyện Chư Sê hiện mới có một mô hình thí điểm liên kết sản xuất hồ tiêu giữa HTX với doanh nghiệp. Theo ông Hoàng Phước Bính, trước đây huyện cũng đã có mô hình liên kết như vậy, nhưng thất bại hoàn toàn vì chưa có cơ chế cũng như thiếu sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan chức năng. Sau đó, Bộ NNPTNT nhận thấy tính hiệu quả của mô hình này mới đầu tư thí điểm trở lại.

Với việc giá tiêu giảm mạnh từ đầu vụ, ông Bính cho rằng nguyên nhân chủ yếu là do cung nhiều hơn cầu, do diện tích tiêu trên cả nước đã vượt quy hoạch. “Giá tiêu đã từng lên “đỉnh” với mức 200.000 đồng/kg trong năm ngoái, nhưng hiện nay giá đang trên đà giảm mạnh và dự báo sẽ tiếp tục giảm không chỉ năm nay mà còn diễn tiến trong các năm tiếp theo. Đây là thời điểm chúng ta phải tái cơ cấu lại ngành tiêu, ổn định diện tích trồng tiêu, hướng đến gia tăng giá trị sản phẩm là chính” – ông Bính nhận định.

Nhiều rào cản với tiêu Việt Nam

So với năm 2015, xuất khẩu hạt tiêu năm 2016 đã tăng 34% về lượng và gần 13% về trị giá. Hiện, hồ tiêu Việt Nam đã có mặt ở 109 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, xuất khẩu hồ tiêu đang phải đối mặt với hàng rào kỹ thuật ngày càng cao tại các nước nhập khẩu. Ví dụ trước đây, lượng tối đa cho phép của hóa chất Metalaxyl trên hạt tiêu nhập khẩu vào EU là 0,1ppm, nhưng mới đây Ủy ban châu Âu (EC) đã đệ trình lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) yêu cầu điều chỉnh mức này lên 0,05ppm.

Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam (VPA) cho biết, nếu tình hình sản xuất hồ tiêu vẫn như 2016 thì đồng nghĩa với việc năm 2017 có thể có tới trên 80% hạt tiêu của Việt Nam khó có cơ hội vào được thị trường châu Âu, thị trường chiếm 23% tổng lượng hồ tiêu xuất khẩu của Việt Nam.

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Tiêu

Tiêu giố­­ng giá cao, chất lượng tùy… may rủi

Do giá cả vẫn được duy trì ở mức cao, việc phá bỏ cà phê, cao su để trồng hồ tiêu tại các tỉnh Tây Nguyên vẫn diễn ra rầm rộ. Phong trào “nhà nhà đua nhau trồng tiêu” đã khiến giá tiêu giống (cành ác) năm nay vọt lên tới 35.000 đồng/dây.

Mức “siêu lợi nhuận” này đã khiến cơ sở sản xuất giống mọc lên như nấm, ươm các loại giống không đảm bảo chất lượng để cung cấp cho nông dân…

Mua giống tiêu như đi đánh bạc

Chất lượng tiêu giống hiện nay trên thị trường làm người trồng rất lo lắng. Ảnh: Đăng Nhật
Chất lượng tiêu giống hiện nay trên thị trường làm người trồng rất lo lắng. Ảnh: Đăng Nhật

Sắp tới, khi Bộ NNPTNT công bố danh mục giống hồ tiêu được phép trồng và sản xuất ở Việt Nam thì Sở NNPTNT mới có cơ sở để duy trì và phát triển cây đầu dòng ở mỗi huyện nhằm đảm bảo chất lượng cũng như tiện lợi cho nhu cầu sản xuất của người dân”.

Ông Trần Xuân Khải

Mùa trồng tiêu mới đã đến, nhưng anh Lê Thành Nam (thôn Brêp, xã Đăk Djrăng, huyện Mang Yang, Gia Lai) vẫn băn khoăn chưa biết mua cây giống ở đâu. “Năm trước, gia đình tôi mua 300 bầu tiêu giống với giá 10.000 đồng/bầu về trồng. Sau một thời gian, cây tiêu cứ còi cọc rồi chết. Ban đầu, tôi cứ nghĩ do đất vườn bị nhiễm độc, nhiễm khuẩn, nhưng sau khi hỏi thăm một số người mới vỡ lẽ là do giống không đảm bảo. Những người này cho biết. họ cũng mua tiêu giống tại cơ sở này và khi trồng đều bị chết. Có lẽ do chủ vườn ươm dùng thuốc kích thích để phun nên nhìn bề ngoài cây rất đẹp nhưng bộ rễ thì chưa phát triển…”.

Tương tự, vườn hồ tiêu 500 trụ của chị Nguyễn Thị Huệ (thôn Hòa Lộc, xã Ia Phang, huyện Chư Pưh) dù đã trồng được 3 năm nhưng vẫn chưa phủ trụ do chị mua phải giống tiêu đã bị nhiễm bệnh xoắn lá (tiêu điên). Chị Huệ nói: “Năm nay tôi phải phá bỏ toàn bộ, cải tạo lại đất để trồng lại, nhưng vẫn khá lo lắng trong việc chọn mua giống đảm bảo chất lượng vì bữa nay đi mua giống tiêu như đi đánh bạc vậy”.

Chẳng phải người mua, ngay cả những những chủ vườn giống với nhiều năm kinh nghiệm ươm giống cũng không thể khẳng định giống cây mà mình ươm có đảm bảo được lấy tại vườn tiêu khỏe mạnh hay không. Ông Nguyễn Đức Minh- chủ vườn ươm giống tiêu (tổ dân phố 9, thị trấn Chư Sê, huyện Chư Sê) cho biết: “Tôi đã có hơn 6 năm kinh nghiệm làm nghề ươm giống tiêu, năm nay gia đình tôi ươm khoảng 20.000 bầu để bán cho người dân trong huyện cũng như những huyện lân cận. Một phần dây giống tôi đặt mua ở huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước gửi về, còn phần lớn tôi mua ở chợ Chư Sê về ươm, còn chất lượng giống thì chỉ có khi cây lên mới đánh giá được”.

Không chỉ ở Chư Sê, các vườn ươn tiêu giống ở các huyện như Chư Pưh, Đăk Đoa, Mang Yang… đều chung thực trạng này. Dạo qua các vườn ươm giống trên địa bàn huyện Mang Yang, có khá nhiều vườn ươm giống tiêu nhưng hầu hết chất lượng giống tiêu vẫn đang là vấn đề đáng lo ngại đối với người dân.

Ông Kiên, chủ một cơ sở bán cây tiêu giống ở thị trấn Kon Dỡng, huyện Mang Yang cho biết: Năm nay, gia đình tôi ươm khoảng hơn 50.000 bầu tiêu giống. Việc ươm giống gia đình tôi chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và học hỏi cách ươm giống từ bạn bè. Còn dây giống thì tôi đặt mua dây tiêu lươn ở các vườn tiêu gần nhà. Bây giờ nhiều nơi ươm giống nên gia đình tôi phải thu mua dây từ tháng 10-11 năm ngoái mới đủ. Còn chất lượng cây giống có đảm bảo không thì gia đình tôi không chắc”.

Kiểm tra chất lượng giống bằng… mắt thường

Đợt kiểm tra đã thực hiện ở 2 địa phương là TP.Pleiku và huyện Chư Păh. Kết quả, 10 cơ sở được thanh tra thì chỉ có 3 cơ sở đảm bảo điều kiện sản xuất kinh doanh, còn lại 7 cơ sở sai phạm…

Thực trạng các cơ sở sản xuất giống hồ tiêu tự phát mọc lên nhan nhản, người mua giống chỉ biết dựa vào niềm tin và sự may rủi. Câu hỏi đặt ra là: Cơ quan quản lý đã làm gì để ngăn chặn.

Trao đổi với PV NTNN/Dân Việt, ông Trần Xuân Khải – Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt Gia Lai cho biết: “Mới đây đã có một đoàn liên ngành do Giám đốc Sở NNPTNT thành lập để thanh, kiểm tra công tác sản xuất cây giống trên địa bàn. Đợt kiểm tra đã thực hiện ở 2 địa phương là TP.Pleiku và huyện Chư Păh. Kết quả, 10 cơ sở được thanh tra thì chỉ có 3 cơ sở đảm bảo điều kiện sản xuất kinh doanh, còn lại 7 cơ sở sai phạm… Một số sai phạm cụ thể như không có giấy phép kinh doanh cây giống, cây giống không rõ nguồn gốc xuất xứ… Một số cơ sở sai phạm đã bị đình chỉ kinh doanh hoặc hướng dẫn đăng ký điều kiện sản xuất kinh doanh cây giống, đủ điều kiện mới cho phép hoạt động…

Tuy nhiên điều đáng nói là việc kiểm tra chủ yếu chỉ ở mặt thủ tục hành chính; chất lượng cây giống chỉ dựa trên mắt thường. Còn nếu như giống đã nhiễm hoặc đang mang trong mình mầm bệnh thì rất khó nhận biết. “Do chu kỳ kinh doanh dài, thời gian kiến thiết cơ bản trước khi thu hoạch mất từ 3-4 năm nên khâu chọn giống là đặc biệt quan trọng. Nếu có thiếu sót trong khâu chọn giống ban đầu thì sẽ gây thiệt hại nặng về sau này. Vì vậy vấn đề tiên quyết là vấn đề chọn giống” – ông Khải nói và khuyến cáo người trồng tiêu nên mua giống ở các vườn ươm có uy tín như Trung tâm Nghiên cứu và phát triển hồ tiêu Gia Lai hoặc Trung tâm Nghiên cứu giống cây trồng tỉnh Gia Lai…

Chuyên mục
Thời Sự Xã hội Đời sống

Phòng chống hạn, mặn: Tuyệt đối không để dân đói, khát

Trước tình khô hạn ngày càng khốc liệt tại các tỉnh khu vực Tây Nguyên, ngày 24.3, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cùng đoàn công tác Chính phủ đã tiến hành thị sát tại tỉnh Gia Lai và tổ chức cuộc họp khẩn với lãnh đạo các tỉnh khu vực này chỉ đạo công tác chống hạn…

Hạn hán vô cùng nghiêm trọng

Sáng 24.3, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Bộ trưởng Bộ NNPTNT Cao Đức Phát cùng lãnh đạo tỉnh Gia Lai đã đến thị sát tình hình hạn hán ở hai huyện Chư Pứh và Chư Sê. Báo cáo Phó Thủ tướng, ông Lưu Trung Nghĩa – Chủ tịch UBND huyện Chư Pứh cho biết: Trên địa bàn, tình hình khô hạn và thiếu nước sinh hoạt diễn biến rất phức tạp. Đã có trên 431ha lúa và gần 170ha cây công nghiệp (hồ tiêu, cà phê) bị mất trắng; hơn 5.000 giếng đào bị khô nước với 1.200 hộ dân thiếu nước sinh hoạt, ước tính thiệt hại gần 20 tỷ đồng.

Phòng chống hạn, mặn: Tuyệt đối không để dân đói, khát
Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thị sát cánh đồng lúa khô hạn ở xã Chư Don. Ảnh: Lê Kiến

Chứng kiến thực tế và nghe các báo cáo, Phó Thủ tướng Nguyễn XuânPhúc nói: Mặc dù biết khu vực Tây Nguyên hạn nặng nhưng đến tận nơi mới thấy tình hình hạn hán là vô cùng nghiêm trọng. Nếu không có biện pháp căn cơ, lâu dài thì trong tương lai người dân sẽ chịu thiệt hại rất lớn…

Tại cuộc họp, các bộ ngành đều cam kết hỗ trợ tối đa cho các tỉnh Tây Nguyên chống hạn. Bộ Tài chính đảm bảo cung cấp ngay cho các tỉnh Tây Nguyên mỗi tỉnh 500 tấn gạo cứu đói. Đại diện Ngân hàng Nhà nước hứa giãn nợ, khoanh nợ các khoản vay để người dân tập trung nguồn lực đối phó với cơn đại hạn…

Theo số liệu mới nhất của Bộ NNPTNT: Hiện các hồ chứa nước của khu vực Tây Nguyên chỉ còn khoảng 30-40% so với dung tích thiết kế. Riêng Đăk Lăk đã có 115 hồ cạn nước; Kon Tum 5 hồ, Đăk Nông 17 hồ. Toàn vùng có hơn 7.000ha lúa đã dừng sản xuất, hơn 8.000ha lúa thiếu nước, trên 40.000ha cà phê (hơn 3.000ha mất trắng) và 2.200ha hồ tiêu bị thiếu nước nghiêm trọng.

Dự kiến, đến cuối tháng 3 không có mưa thì diện tích cây trồng bị ảnh hưởng sẽ tăng lên hơn 160.000ha. Về nước sinh hoạt có gần 28.000 hộ thiếu nước và có thể tăng lên 59.000 hộ trong thời gian tới, nặng nhất là Đăk Lăk với 25.000 hộ…

Tìm mọi cách để hạn chế thiệt hại

Sau khi thị sát thực tế, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã cuộc họp khẩn với lãnh đạo các tỉnh Tây Nguyên, Ban chỉ đạo Tây Nguyên và các Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên – Môi trường, Ngân hàng nhà nước… để tìm ra giải pháp khắc phục tình trạng hạn hán trước mắt và giải pháp lâu dài.

Ông Trần Việt Hùng – Phó Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo Tây Nguyên Kiến nghị: Tây Nguyên nước mặt đang cạn kiệt, hiện tượng tụt mạch nước ngầm xảy ra nghiêm trọng. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành và các địa phương thống kê lại hệ thống thủy điện ở khu vực Tây Nguyên để có giải pháp cụ thể trong việc điều phối nguồn nước.

Không thể vì lợi ích trước mắt mà phát triển bằng mọi giá. Thậm chí phải dùng biện pháp mạnh dừng các thủy điện gây ảnh hưởng lớn cho hệ sinh thái và đời sống của người dân. Một ví dụ điển hình là Thủy điện An Khê – KaNak làm nước chuyển dòng đưa về Bình Định khiến hàng nghìn hộ dân dọc dòng sông Ba – Gia Lai thiếu nước nghiêm trọng…

Ông Võ Ngọc Thành – Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đề nghị: Mặc dù đã huy động mọi nguồn lực để chống hạn nhưng con số thiệt hại của Gia Lai đã trên 151 tỷ đồng; trên 13.000 hộ đang đối mặt với nguy cơ thiếu đói. Đề nghị Chính phủ hỗ trợ tỉnh 10.500 tấn gạo cứu đói; hỗ trợ kinh phí chở nước, mua xăng dầu phục vụ nạo vét kênh mương, bơm nước cho người dân và cấp kinh phí xây dựng hai công trình thủy lợi Chư Pứh, Đăk Pơ…

Sau khi lắng nghe lãnh đạo các tỉnh Tây Nguyên báo cáo tình hình và đề xuất, kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo: Ngoài các giải pháp khắc phục trước mắt, đề nghị các địa phương tìm mọi cách để hạn chế thiệt hại, tuyệt đối không để dân đói, dân khát, dịch bệnh xảy ra; không để người dân tái nghèo. Các công trình thủy điện, thủy lợi trên địa bàn phải triệt để tuân thủ quy trình điều tiết nguồn nước. Chủ tịch UBND các tỉnh phải giám sát chặt chẽ quy trình này. Chính phủ sẽ xem xét việc đề nghị nâng cấp, xây mới các công trình thủy lợi của địa phương để có kế sách chống hạn lâu dài…