Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai

Trồng tiêu trên cây trụ sống là một mô hình kinh tế mới được nông dân huyện Chư Pưh áp dụng trong 5 năm trở lại đây. Với những hiệu quả thiết thực mà cách làm này mang lại, nhiều địa phương trên địa bàn huyện đã và đang tích cực phát triển, từng bước nhân rộng mô hình. Ia Hrú được xem là một xã điển hình như thế.

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai
Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống đang được phát triển và nhân rộng

Những năm trước đây, khi mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống bắt đầu xuất hiện, người dân Ia Hrú còn e ngại và hoài nghi về hiệu quả kinh tế thật sự mà nó mang lại. Bởi thế, thay vì mạnh dạn áp dụng, nhiều nông hộ vẫn trung thành với cách làm cũ là trồng tiêu trên trụ chết như gỗ, gạch, bê tông. Thực tế cho thấy trồng tiêu trên cây trụ chết trong điều kiện không che bóng có thể đạt được năng suất cao, nhưng kèm theo đó là sự suy kiệt nhanh chóng do ra hoa quả quá độ và sự bùng phát của nhiều loại bệnh nguy hiểm làm hủy diệt vườn tiêu.

Theo ông Lê Lai- Phó Chủ tịch UBND xã Ia Hrú- trồng tiêu trên cây trụ sống là kiểu canh tác bền vững, vừa che bóng, vừa kéo dài thời gian khai thác vườn tiêu, hạn chế được các bệnh nguy hiểm và giảm bớt chi phí đầu tư ban đầu. Ông Lai cũng cho biết, UBND xã thường xuyên phối hợp với Phòng Nông nghiệp, Trạm khuyến nông huyện tổ chức những buổi tập huấn để tuyên truyền, hướng dẫn cho bà con hiểu và tin tưởng vào mô hình mới.

Từ việc trồng thử nghiệm, người dân xã Ia Hrú đã và đang dần phát triển, nhân rộng mô hình. Đến nay, diện tích hồ tiêu được trồng trên cây trụ sống của toàn xã khoảng trên dưới 30 ha. “Thông thường, cây trụ sống được trồng 1-3 năm trước khi trồng tiêu. Nếu trồng tiêu cùng năm với trụ sống thì bắt buộc phải trồng trụ tạm vì khi đó trụ sống còn nhỏ, chưa có chỗ cho tiêu leo bám. Cây trụ tạm phải tốt để tiêu có thể leo bám trong vòng 2-3 năm trước khi cây trụ sống đủ lớn cho tiêu leo bám”- ông Lai cho hay.

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai
Nhiều nông dân sử dụng keo lai làm cây trụ sống cho tiêu

Các loại trụ sống phổ biến mà người trồng tiêu áp dụng là hông, keo, lồng mức, gòn… được trồng bằng cành hoặc ươm bằng hạt. Giống các loại cây này nông dân chủ yếu mua ở TP. Pleiku và Đak Lak, trừ cây gòn đa số là tự ươm bằng hạt. Mỗi loại cây dùng làm trụ sống cho tiêu đều có công dụng và thế mạnh riêng. Theo đánh giá của nhiều nông dân, keo là loại cây có ưu thế hơn cả vì lá của cây này nhỏ vừa có khả năng che mát nhưng cũng vẫn có tán xạ để ánh sáng xuống cho tiêu quang hợp. Bên cạnh đó, keo là cây họ đậu nên nó không cạnh tranh đạm với cây tiêu và có ưu điểm lớn rất nhanh và có tuổi thọ cao. Khi cắt trụi cành, cây keo không chết và cành, lá của nó còn có thể dùng để làm thức ăn chăn nuôi cho gia súc như heo, trâu, bò và dê…

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai
Anh Hải đang áp dụng mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống

Anh Lê Đức Hải là chủ nhân của vườn hồ tiêu hơn 2 ha đang độ ra trái. Cũng được tư vấn và biết đến mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống từ những ngày đầu nhưng anh vẫn lo ngại và chần chừ chưa dám áp dụng. Năm 2010, sau khi thấy được hiệu quả của mô hình từ một người bạn ở Đăk Lăk và những người xung quanh, anh Hải mới bắt đầu trồng thử. Vừa sản xuất, anh vừa học hỏi kinh nghiệm từ những người đã thành công trước đó. Anh Hải chia sẻ: “Loại trụ sống mà tôi chọn là cây lồng mức, tuy lâu lớn nhưng tuổi thọ cao, khó chết. So với việc trồng trên trụ chết như trước đây, tôi thấy việc trồng trụ sống cho tiêu vừa tiết kiệm được chi phí vừa hạn chế được tỷ lệ mắc bệnh trên cây tiêu, năng suất cũng cao hơn. Với 2 ha hiện có, trung bình mỗi năm tôi thu về khoảng 10 tấn”.

Để đảm bảo vườn tiêu trồng trên cây trụ sống sinh trưởng tốt, đồng đều, cho năng suất cao, theo anh Hải, người trồng tiêu cần phải chú ý tới các biện pháp kỹ thuật về thời gian trồng, khoảng cách trồng giữa cây hồ tiêu và cây trụ sống. Ngoài ra, khâu chăm sóc cũng vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến năng suất thu hoạch.

Hiện nay, phá rừng lấy gỗ làm trụ tiêu đang là một vấn nạn khá nhức nhối ở Chư Pưh. Việc phát triển và nhân rộng mô hình trồng cây sống làm trụ cho tiêu không những đem lại lợi ích kinh tế cao cho người nông dân mà còn góp phần hạn chế được tình trạng các cánh rừng tự nhiên ngày càng bị xâm hại cạn kiệt.

Theo Báo Gia Lai điện tử

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Lựa chọn cây gì để làm trụ sống cho hồ tiêu?

Việc sử dụng cây trụ sống cho hồ tiêu không chỉ góp phần ngăn chặn nạn phá rừng hiện nay vốn đã trầm trọng mà còn tiết kiệm một ngân khoản đầu tư rất lớn, nhất là với những nông dân khởi nghiệp trong hoàn cảnh còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, tạo sinh thái bền vững trong việc canh tác cây hồ tiêu hiện nay ở nước ta. Thế nhưng lại nổi lên vấn đề…

Chuse24h.com mong cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm, hiểu biết của mình trong việc lựa chọn cây trồng thích hợp để làm trụ sống cho hồ tiêu, đảm bảo hiệu quả lâu bền, phù hợp với đặc điểm khí hậu, thỗ nhưỡng của địa phương.

Bài viết của bà con cần nêu bật những ưu, nhược điểm của loại cây được lựa chọn để trồng. Cố gắng tránh sự dàn trải, tràn lan, không tập trung vào một loại cây cụ thể.

Chuse24h.com

Lựa chọn cây gì để làm trụ sống cho hồ tiêu?
Hồ tiêu leo trên hàng muồng đen chắn gió cho cây cà phê
Lựa chọn cây gì để làm trụ sống cho hồ tiêu?
Ông Nguyễn Văn Tình ở Chư Sê, Gia Lai lựa chọn cây sầu đâu làm trụ tiêu
Kinh nghiệm trồng tiêu trên thân cây điều
Trồng xen tiêu dưới tán điều của anh Đỗ Trường Sơn ở Bù Đăng, Bình Phước.
Lựa chọn cây gì để làm trụ sống cho hồ tiêu?
Cây trôm làm trụ sống cho tiêu ở thị xã Gia Nghĩa, Đăk Nông
Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Kinh nghiệm trồng tiêu trên thân cây điều

Kinh nghiệm trồng tiêu trên thân cây điều
Những nọc tiêu kết hợp trồng xen trong vườn điều

Bạn Đỗ Trường Sơn ở Bù Đăng, Bình Phước, gửi đến bài viết nói lên kinh nghiệm chuyển từ thế độc canh cây điều nhiều rủi ro sang kết hợp với trồng tiêu, đảm bảo nâng cao thu nhập. Nhận thấy đây là kinh nghiệm đáng để nhân rộng, chư sê 24h xin trân trọng giới thiệu với cộng đồng.

Cây điều là loại cây đã gắn bó với nông dân từ lâu, từng là cứu cánh giúp bà con mình “xóa đói giảm nghèo”. Do hiện nay cây đã già cỗi, trồng giống thiếu chọn lọc cho năng suất thấp cộng với giá điều thô ngày càng quá rẻ nên bà con đang quay lưng lại, phá bỏ cây điều để trồng những loại cây khác. Theo ước tính, để thay thế một ha điều trồng lại cây khác bà con phải tốn kém khoảng 250 triệu (200 triệu do bị mất thu nhập + 50 triệu để chi phí cho đầu tư trồng mới khoảng 4 năm). Mà liệu đến khi cây trồng mới có thu thì giá có còn được như bây giờ?  Rủi ro vì thế rất cao. Với những hộ khá giả thì chưa sao. Còn với bà con nghèo, cả nhà có 4-5 miệng ăn, chỉ trông vào 1-2 ha điều, thì rất khó xoay sở.

Qua bài viết này tôi xin chia sẻ kinh nghiệm trồng tiêu trên trụ điều, kết hợp với trụ gỗ hoặc trụ betong mà tôi đã trồng được 13 năm. Từ năm thứ 7 năng suất tiêu bình quân 10 kg/cây trụ điều, cá biệt có những cây đạt trên 20 kg cao 12m.  Có người hỏi, tiêu leo như vậy có ảnh hưởng gì tới cây điều? Thưa rằng, đây là một sự cộng sinh hợp tác vui vẻ. Nhờ anh điều, chị tiêu có được thân hình mạnh khỏe mà dựa nương. Nhờ chị tiêu, anh điều có được phân ngon nước ngọt mà hưởng dùng, cả hai cùng sống vui vẻ hạnh phúc. Hy vọng bà con có thêm một hướng để giải bài toán: trồng cây gì đầu tư ít mà có kinh tế ổn định.

Chọn giống, kinh nghiệm trồng

Nước ta hiện có khá nhiều giống tiêu nhưng theo tôi, giống Vĩnh Linh là thích hợp nhất. Chọn những trụ tiêu khỏe mạnh, không chứa mầm bệnh, lấy tiêu lươn thòng từ trên ngọn xuống để làm hom giống. (tiêu lươn gốc cũng tốt nhưng thường được nhà vườn vệ sinh cắt bỏ hết nên khó kiếm, còn tiêu ác thì giá rất cao 30.000 đ/dây, không phù hợp). Cắt lấy 3 mắt, cắm 2 mắt  vào bầu đất 12x22cm, chừa lại 1 mắt. Mỗi bầu cắm 3 dây (kỹ thuật làm đất coi trên chư sê 24h). Che nắng tưới nước khoảng 2 tháng sau bầu tiêu sẽ lên được 4-5 lá, lúc này bà con đã mang trồng được rồi. Thời điểm thích hợp khoảng tháng 4-5 âm lịch, ươm sớm trồng sớm đất còn ấm tốt cho tiêu hơn. Nếu không ươm được thì mua giống chỉ 10.000 đ/bịch/2 dây. Một gốc điều bà con trồng 2 bịch (kỹ thuật làm đất coi trên chư sê 24h nhưng không cần làm  kỹ quá). Trồng mặt bầu cao bằng mặt đất, cẩn thận đừng làm bể bịch.

Chăm sóc

Bón 1 muỗng canh (30g) phân NPK, rải quanh gốc 2 tháng/lần, cách gốc 20cm và tăng dần những lần bón sau. Che nắng 2 tháng, nếu gốc nào bị nắng trực tiếp. Dùng bấm la phôn  (80.000 đ/cái), cắt bao cám ngang 2cm dài 4cm bấm cho tiêu leo vào trụ điều, thường xuyên thăm vườn để bấm cho tiêu ôm đều trụ. Khi tiêu được 5 tháng độ cao trung bình 1m, chuẩn bị vào mùa khô bà con lưu ý phải tưới. Không để tiêu thiếu nước vì thời điểm này cây còn nhỏ, bộ rễ còn yếu rất dễ chết héo. Khi tiêu được 1 năm, độ cao khoảng 1,5m đến 2m, cắt ngang  gốc tiêu cách mặt đất 40 cm, lấy phần ngọn làm giống, phần gốc 1 dây sẽ ra được 2-3 dây nữa. Lúc này bà con nên tỉa vườn điều, ưu tiên chừa lại những thân thẳng để tiêu leo cố định sau này, rồi bấm cho tiêu leo như trên đã nói. Lưu ý không để dây tiêu đan chéo nhau vì sẽ khó khăn lúc mình gỡ sau này. Sau 2 năm từ ngày trồng, trụ tiêu đã lên được 2,5-3m, nếu bà con có điều kiện sẻ trụ thì tốt. Còn không cứ để yên năm sau là có thu bói rồi.

Lưu ý, vào năm thứ hai tiêu có bị bệnh chết một số một gốc, có thể chết 1,2,3 dây có khi chết hết trụ, Ngày trước tôi trồng cũng thế, tỉ lệ chết khoảng 15%, nhưng còn dây nào thì dây đó sống rất khỏe. Những trụ nào còn thưa bà con siêng bấm lươn gốc sẽ lên từ từ kín trụ. Phải dặm đi dặm lại vài năm mới đều được. Tiêu không đôn thường bị trống gốc, người ta nói vui là mặc quần đùi. Nhưng không sao, mặc quần đùi thì càng thoáng mát ít bị nấm bệnh. Cây điều cao mà tiếc gì mấy mươi phân.

Kết hợp trồng trụ gỗ hoặc trụ betong

Khi tiêu được 2 năm, cao khoảng 2,5-3m, bà con chôn trụ chết (gỗ hoặc betong) cách gốc tiêu 2m. Đào một đường rãnh, ngang 10cm sâu 20cm cách gốc tiêu 50cm ra tới chân trụ. Cẩn thận gỡ dây tiêu xuống cắt bỏ lá, bỏ nhánh ác ở phần được chôn, và chôn dây tiêu xuống. Lấp đất, nén nhẹ, vun cao hơn mặt đất. Bấm đầu dây tiêu cho ôm vào trụ, chừa lại 3 nhánh ác, rồi cắt bỏ ngọn. Ưu tiên bón nhiều phân chuồng hoai mục gần trụ chết để chỗ đó tiêu mau ra rễ. Phương pháp này cũng giống như đôn tiêu, người ta khoanh tròn, còn mình kéo thẳng ra. Chú ý không để dập dây, không để lá, rác lẫn lộn vào đất khi lấp rãnh tiêu.

Cách làm này có ưu điểm là tiêu lên rất nhanh, 1 năm đã lên phủ nọc 3,5m. Từ 1 gốc điều có thể kéo ra được 4 trụ, còn phần gốc tiêu lại mọc lên tiếp. Sau một năm, cần cắt ngang dây tiêu  gần gốc điều, không để tiêu liên thông với nhau. Thao tác này rất quan trọng, vì nếu tiêu bị bệnh sẽ dễ bị chết chùm.

Từ ngày trồng đến nay đã 13 năm tôi không hề làm bồn, tưới nước chỉ xịt trên mặt. Mỗi năm phun dung dịch boocđo 2 lần, bón 1 chén vôi bột, 1 thìa thuốc trị tuyến trùng. Đắp đất hàng năm như mu rùa, cuốc rãnh bón phân. Liều lượng phân, ép nước, thì anh Minh Vịnh, anh tieuphong đã chia sẻ rồi.

Kinh nghiệm trồng tiêu trên thân cây điều
Trồng tiêu xen trong vườn điều

Để chủ động nguồn phân chuồng, tôi đã nuôi heo được 7 năm, trung bình 20-30 con/lứa (tính ra chỉ lời được tí phân). Tôi làm 1 hầm biogas 10 khối, 1 bể chứa nước thải 3 khối. Khi nước đầy bể dùng môtơ bơm ra tưới cà phê, còn xác làm khô để dành bón cho tiêu vào đầu mùa mưa, hiệu quả thì trên cả tuyệt vời.

Tôi thấy cách làm này rất hiệu quả, đầu tư thấp, năng suất điều giảm không đáng kể, năng xuất tiêu khá cao khoảng 2 tấn/ha (không kết hợp). Nhưng bà con phải siêng năng chịu khó, làm với một lòng quyết tâm cao.

Trong lúc làm có gì mới, hay, xin chia sẻ để chúng ta cùng làm tốt hơn. Có gì chưa rõ, có thể trao đổi qua đt và email. Nếu bà con muốn tham quan, tôi rất vui được đón tiếp và chia sẻ kinh nghiệm. Kính chúc bà con thành công !

Đỗ Trường Sơn- thôn Sơn Lập, xã Thọ Sơn, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước

Đt: 0905.603559

Chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Chia sẻ kinh nghiệm trồng xen canh hồ tiêu

Là người con của Đồng Nai sang Bình Phước lập nghiệp, bước đầu gặp không ít khó khăn “lấy ngắn nuôi dài,” bạn Đỗ Trường Sơn nay đã trở thành nông hộ trồng tiêu khá vững vàng ở huyện Bù Đăng. Bạn chia sẻ những ngày đầu xen canh trên bước đường tạo lập vườn tiêu cùng cộng đồng Chư sê 24h.

Chia sẻ kinh nghiệm trồng xen canh hồ tiêu
Chia sẻ kinh nghiệm trồng xen canh hồ tiêu

Ông bà ta có câu “mỗi cây mỗi hoa mỗi nhà mỗi cảnh”, nên mốc khởi nghiệp từ nông nghiệp vì thế cũng khác nhau. Có người khi ra riêng được cha mẹ cho một số vốn lớn hay diện tích đất kha khá, nhưng cũng có những người khi ra riêng chỉ có đôi bàn tay trắng, phải vất vả ngược xuôi, làm lụng, chắt chiu, kham khổ mới mua được mảnh đất rồi gởi gắm vào đấy bao kỳ vọng tốt đẹp về tương lai và mong cho con cái mình ngày sau không phải vất vả như mình.

Thiên nhiên đã ưu ái ban cho vùng đất miền Đông Nam bộ và Tây nguyên mầu mỡ tốt tươi, khí hậu trong lành, mưa gió thuận hòa, với tính ham học hỏi và cần cù lao động bà con đã làm nên những vùng cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao như hồ tiêu, cà phê, cao su, điều… hay những vườn cây ăn trái như sầu riêng, bưởi, cam quýt …

Nhưng không phải loại cây nào, năm nào cũng “trúng mùa được giá” mà cũng có lúc “thất mùa còn thất cả giá”. Qui luật tự nhiên lẫn thị trường khắc nghiệt, không chừa một ai.

Với những hộ nghèo, ít đất, con cái đang tuổi ăn, tuổi học thì phải làm sao với điệp khúc “lên lên xuống xuống, trồng trồng chặt chặt”?  Cái khó thường ló cái khôn, họ phải chọn cách trồng xen canh để tăng hiệu quả kinh tế trên một diện tích, phải kết hợp ao chuồng để giảm chi phí sản xuất, tăng thu nhập và vững vàng vượt qua khó khăn khi loại cây trồng nào đó gặp phải rủi ro.

Kinh nghiệm trồng xen canh của bà con nông dân nước mình có rất nhiều, đã trở thành tập quán có tính truyền thống của nền kinh tế tiểu nông tự cung tự cấp là chính. Tôi cũng là nông dân nên cũng đang trồng xen canh trên diện tích đất vườn nhà, có hiệu quả kinh tế khá cao và ổn định, đã có nhiều bạn trên diễn đàn ghé thăm làm tôi cũng phấn khởi.

Qua bài viết này tôi xin gởi đến những bà con cần lao, đổi từng giọt mồ hôi để lấy ấm no cho gia đình,  những hộ còn khó khăn và các bạn trẻ chọn con đường khởi nghiệp từ nông nghiệp, một số kinh nghiệm trồng xen canh mà tôi đã làm qua, đã học được từ những người đi trước.

Bà con làm thành công, mang lại thịnh vượng cho gia đình mình là tôi vô cùng hạnh phúc.

1.Xen canh giữa cây hồ tiêu với cà phê

Tiến hành như sau: Cây cách cây, hàng cách hàng 3,3m x 3,3m. Trồng 1 hàng tiêu (trụ sống) xen 1 hàng cà phê, trồng theo hướng bắc nam để đón ánh nắng đều khắp cả vườn. Với khoảng cách trên, 1 ha sẽ trồng được 500 cây cà phê và 500 trụ tiêu. Với 500 trụ tiêu được trồng xen như trên sẽ cho năng suất cao hơn và ít dịch bệnh hơn so với trồng tiêu đám. Cây cà phê trồng xen như trên sẽ không ảnh hưởng gì nhiều, vì cà phê chỉ cần ánh sáng tán xạ. Tuy lượng phân, nước tưới và cách chăm sóc khác nhau, nhưng theo tôi thì cũng không khó lắm. Khi làm bài toán kinh tế thì rõ ràng trồng xen như trên giá trị sẽ không bằng trồng tiêu đám, nhưng  đây lại là giải pháp khá an toàn, lượng công lao động được phân bổ đều, rất phù hợp với những hộ gia đình có ít lao động, chỉ thuê thêm một ít nhân công vào mùa thu hoạch. Nếu cây trụ sống là cây keo lai thì tranh thủ nuôi thêm một bầy dê, một năm kiếm thêm vài chục triệu đồng tiền bán dê và mười mấy khối phân nữa thì còn gì tuyệt vời hơn.

2. Xen canh hồ tiêu với cây điều

Bình Phước là vương quốc của hạt điều, nhưng do mấy năm liền điều mất mùa mất giá nên bà con đang tính chuyển đổi cây trồng. Nhưng trồng cây gì, lấy vốn đâu để tái đầu tư? Việc trồng tiêu trên trụ điều tôi đã trồng từ lâu, tuy không tốt bằng trồng trên nhiều loại cây trụ sống khác, nhưng lại rất hợp với những hộ còn nghèo, vừa thu điều rồi trồng tiêu vào luôn, tiết kiệm tận dụng để vươn lên. Trên diện tích 1ha trồng điều ta có sẵn 250 – 270 gốc, với mật độ này cây điều lên cũng khá thẳng, nếu thả thêm tiêu và chăm sóc tốt một trụ cũng được 7-8 kg tiêu khô. Sau đó bà con có thể trồng xen giữa hàng điều một hàng tiêu bằng trụ gỗ hoạc bê tông khoảng cách 2,2 m thì thu nhập của bà con được tăng lên đáng kể. (xem thêm: trồng tiêu trên thân cây điều)

Chia sẻ kinh nghiệm trồng xen canh hồ tiêu
Chia sẻ kinh nghiệm trồng xen canh hồ tiêu

-Với những hộ đã có đất nhưng vốn đầu tư hạn hẹp thì phải làm sao để xây dựng thành vườn tiêu? Việc trồng xen canh lấy ngắn nuôi dài là một cứu cánh tất yếu, nhưng trồng những cây nông nghiệp ngắn ngày như bắp đậu thì thu nhập chẳng  bao nhiêu. Tôi đã có giải pháp này xin nêu ra đây để bà con cùng tham khảo.

Năm đầu tiên bà con trồng chuối già lùn với khoảng cách 3,3m x 3,3 m và trồng keo vô chính giữa 4 cây chuối (hoặc trồng keo theo đám rồi năm sau bứng ra trồng cũng tốt). Như thế trên 1 ha chúng ta trồng được 1000 gốc chuổi  và 1000 gốc keo. Chi phí ban đầu khoảng 15 – 20 triệu đồng, nhưng chuối rất mau có thu, trong năm đầu tiên bà con đã thu được khoảng 900 buồng, mỗi buồng có giá khoảng 70.000, như vậy năm đầu tiên ta đã có thu khoảng 50-60 triệu. Việc chăm sóc vườn chuối thì không khó khăn gì, lâu lâu cho tí phân đạm là tốt ào ào, chỉ lưu ý tỉa chuối cho khéo sao cho 1 cây có buồng + 1 cây hậu bị  + 1 cây con.

Năm thứ hai bà con tiến hành trồng tiêu cho leo lên trụ giả sát gốc keo. Vẫn thu chuối bình thường, tiền chuối đã tăng lên 70-80 triệu.

Năm thứ ba bà con đôn tiêu cho bò lên trụ keo, và thu chuối thêm năm nay nữa.

Năm  thứ tư bà con phá chuối, tiến hành xây dựng chuồng nuôi dê, với 4-5 con dê giống thôi vì lúc này keo còn nhỏ, từ từ nhân đàn lên sau.

Cây chuối ngoài lợi ích kinh tế còn có tác dụng cải tạo đất rất tốt. Đây là hướng tôi đang dự kiến thực hiện trong 1-2 năm tới.

Gần  nhà tôi có vài anh, thấy vườn tiêu đẹp thì cũng mê lắm, rồi về nhà đào đào trồng trồng, nhưng chỉ hào hứng được vài tháng thôi là  bỏ thí. Tôi cũng từng thấy vài anh, làm cũng rất chăm, cây lên rất đẹp, nhưng khi giá cả xuống thấp thì vội vàng chạy theo cây trồng đang có giá khác. Tuổi tác nào có đợi ai! Cuộc đời trồng chặt được mấy lần?  Khi tóc đã hoa râm, lưng còng gối mỏi, ngoảnh lại thấy mình chưa có được thành quả gì , chẳng phải buồn lắm sao?Với  nghề nông, có thể  gắn bó đời mình với vài loại cây. Là người trụ cột trong gia đình, trên vai nặng gánh trách nhiệm, nên không thể nói trồng là do đam mê hay “ăn thua” mà phải tìm cách ổn định kinh tế lên hàng đầu. Trước khi trồng loại cây nào, nuôi con gì, nhà nông luôn phải tìm hiểu thật kỹ xem điều kiện khí hậu, thỗ nhưỡng, vốn liếng đầu tư… có phù hợp với sự lựa chọn của mình không. Khi đã lựa chọn rồi thì phải quyết tâm “ăn ngủ”, thậm chí “sinh tử” với nó cả đời.

Trên diễn đàn bà con thường khuyên nông dân phải có kiến thức của một nhà nông học, hiểu đất hiểu cây, tôi thấy là rất cần nhưng chưa đủ. Mà người nông dân còn cần phải có một cái đầu biết tính toán của một doanh nhân,  nhạy bén nhận định thiệt hơn, lợi hại. Và phải có tầm nhìn xa rộng, của một nhà hoạch định chiến lược  kinh tế. Thế đấy làm nông dân thì dễ nhưng để thành công trên con đường nông nghiệp thì chẳng dễ tí nào.

Bản thân tôi là người “bàn tay trắng đi vào đời” đến nay tuy còn nhiều vất vả, nhưng đã không còn nặng lo cơm áo gạo tiền. Có được thành quả này tôi ơn Trời, ơn người nhiều lắm. Rất mong qua những tâm tình, chia sẻ trên đây sẽ giúp bà con phát triển kinh tế ổn định, vững chắc, thì lòng tôi hạnh phúc nào hơn.

Đỗ Trường Sơn, Bù Đăng, Bình Phước

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Điêu đứng vì tùy tiện trồng hồ tiêu

Cán bộ, kỹ sư của Sở NN&PTNT vẫn chưa rõ lý do. Nông dân ở đây (huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông) cũng đã nhờ kỹ sư chuyên ngành, những người dân có kinh nghiệm trồng hồ tiêu lâu năm ở Bình Phước về chữa trị, song tiêu vẫn cứ chết.

Ở quê tôi, có khu rẫy đất đỏ với diện tích hơn 1.000 ha thuộc địa bàn 3 xã: Đăk Drông, Nam Dong và Đăk Uyn (huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông), từ năm 2005 trở về trước là vùng chuyên canh các loại cây họ đậu. Bình quân mỗi héc-ta đậu phộng (lạc), đậu nành, đậu xanh… trồng hai vụ cho thu nhập từ 60-80 triệu đồng/năm (giá trị tiền bấy giờ).

Điêu đứng vì tùy tiện trồng hồ tiêu
Vườn tiêu đang sum suê bỗng dưng lăn đùng ra chết hàng loạt.

Bắt đầu từ năm 2006, một số hộ đã đưa cây hồ tiêu vào trồng. Khi giá hồ tiêu hạt rất cao, xấp xỉ 100.000 đồng/kg, thì hầu hết các hộ có đất ở khu vực này đã ào ạt bỏ đậu tập trung trồng giống hồ tiêu cao sản. Mặc dù vốn đầu tư ban đầu cho hồ tiêu rất lớn (vì phải mua trụ gỗ, giống tiêu, công làm đất, cuốc hố, công trồng, công chăm sóc, tiền mua phân bón, thuốc sâu, thuốc dưỡng… đến khi thu hoạch vụ đầu cũng mất từ 400-600 triệu đồng/ha), song người dân vẫn liều mình vay tiền để trồng. Vì thế mà rẫy ở dọc con đường liên xã Đăk Drông-Đăk Uyn chỉ hai năm sau đã có 80% diện tích được trồng hồ tiêu.

Thế nhưng đến năm 2008, nhiều gia đình chưa thu được hạt hồ tiêu nào thì tự nhiên tiêu ở đây và cả khu vực Tây Nguyên mắc bệnh chết. Cán bộ, kỹ sư của Sở NN&PTNT vẫn chưa rõ lý do. Nông dân ở đây cũng đã nhờ kỹ sư chuyên ngành, những người dân có kinh nghiệm trồng hồ tiêu lâu năm ở Bình Phước về chữa trị, song tiêu vẫn cứ chết.

Năm 2009, nông dân tiếp tục phá hết tiêu cũ để trồng lại giống mới và đầu tư chăm sóc, phun thuốc bảo vệ thực vật, thuốc dưỡng cây thường xuyên hơn, nhưng hai năm sau, khi tiêu đang xanh mơn mởn chưa cho trái bói thì tự nhiên lại bị chết dần với triệu chứng như vườn tiêu cũ. Có nhiều hộ đã trồng đi trồng lại 4-5 đợt song tiêu vẫn không sống được quá hai năm.

Từ năm 2011 đến nay, giá sản phẩm hồ tiêu thường dao động từ 160.000 đến 190.000 đồng/kg. Nhìn thấy lợi nhuận lớn nên đại đa số các hộ nông dân ở huyện Cư Jut quê tôi cứ lao vào trồng hồ tiêu dù loại cây này vẫn bị chết mà không tìm ra nguyên nhân. Khá nhiều hộ nông dân đã mất nghiệp vì trồng hồ tiêu, phải bán cả nhà cửa, đất đai để trả nợ tiền vốn.

Ham lợi theo kiểu phi khoa học, bất chấp nguy cơ thất bại do điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng không phù hợp và thiếu kinh nghiệm hiểu biết về cây hồ tiêu như trên nên nhiều gia đình quê tôi đã gánh hậu quả vô cùng nghiêm trọng, song nhiều bà con vẫn chưa tỉnh ngộ. Đề nghị chính quyền địa phương cần sớm vào cuộc, tăng cường công tác vận động, tuyên truyền để giúp nông dân huyện Cư Jut chuyển đổi cây trồng cho hợp lý, không nên tùy tiện trồng hồ tiêu trong khi chưa thực sự hiểu biết về kỹ thuật canh tác loại cây này.

Theo Báo QĐND

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Những sáng kiến phòng bệnh chết nhanh trên tiêu

Bệnh chết nhanh đang làm cho hàng loạt vườn tiêu Đông Nam bộ bị chết. Các vườn tiêu ở Châu Đức (Bà Rịa – Vũng Tàu) cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, nhờ đẩy mạnh áp dụng các giải pháp kỹ thuật do các nhà khoa học khuyến cáo, cũng như những sáng kiến riêng của nông dân trong việc phòng bệnh, người trồng tiêu Châu Đức đang dần đẩy lùi được căn bệnh này.

Những sáng kiến phòng bệnh chết nhanh trên tiêu

Trồng xen với cà phê

Trước đây, phần lớn diện tích tiêu ở Châu Đức được trồng theo kiểu chuyên canh. Nhưng trước rủi ro về giá cả, về dịch bệnh, người trồng tiêu bắt đầu tính tới việc trồng xen canh tiêu với cà phê. Theo đó, thay vì trồng 1.700-2.000 nọc tiêu/ha như trước đây, người ta đã giảm mật độ tiêu xuống còn 900-950 cây, và trồng thêm vô đó 900-950 cây cà phê. Cứ mỗi cây tiêu kèm một cây cà phê. Gốc tiêu luôn được vun cao, còn đất ở gốc cà phê thì hõm xuống một chút.

Cây cà phê có đặc tính hút nước tốt, trong khi cây tiêu lại kỵ úng. Vì thế, với cách làm gốc như trên, khi tưới vào gốc tiêu, nước sẽ nhanh chóng chảy xuống chỗ gốc cây cà phê. Nhờ đó, gốc cây tiêu sẽ không bị úng nước, góp phần làm giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Mặt khác, việc giảm mật độ cây tiêu trong vườn do trồng xen với cà phê cũng góp phần làm giảm đi khả năng lây lan dịch bệnh từ cây tiêu này sang cây tiêu khác.

Ông Nguyễn Ngà, nông dân ở thôn Tân Bình (xã Bàu Chinh) cho biết, niên vụ vừa rồi, trên 2,3 ha đất vườn trồng xen tiêu và cà phê, ông thu được 3 tấn tiêu và 2,8 tấn cà phê (vườn của ông Ngà đang bắt đầu hồi phục sau đợt tiêu chết mấy năm trước, nên sản lượng tiêu mới có như vậy). Với giá tiêu 110 ngàn đ/kg, giá cà phê trên 50 ngàn đ/kg, tổng doanh thu của ông Ngà là 450 triệu đồng. Trừ chi phí, còn lời gần 300 triệu đồng. Như vậy, mỗi ha thu lời trên 100 triệu đồng.

Anh Lê Văn Tứ, cán bộ nông nghiệp xã Bàu Chinh cho biết, hiện đã có tới 80% vườn tiêu ở xã này được xen canh cây cà phê.

Mẹo lạ của một lão nông

Ở thôn Tân Bình, xã Bàu Chinh, vườn tiêu của ông Lê Dũng chưa bao giờ dính phải dịch bệnh chết nhanh, dù các vườn khác trong thôn đều đã từng bị căn bệnh này “quét” qua. Có được điều này, ngoài việc tuân thủ chặt chẽ những khuyến cáo của các nhà khoa học, ông Lê Dũng còn chịu khó tìm tòi, phát hiện, suy nghĩ và mạnh dạn áp dụng những cách phòng chống bệnh chết nhanh độc đáo ngay trên khu vườn của mình.

Qua sách vở, ông Dũng biết được rằng loại nấm Phytophthora gây bệnh chết nhanh trên tiêu là dạng nấm thủy sinh, dễ phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao. Bởi thế, điều quan trọng nhất đối với ông là không để cho vườn của mình bị ẩm ướt kéo dài, dù là sau khi tưới hay sau mỗi trận mưa.

Một lần, khi đào một cái rãnh thoát nước giữa 2 gốc tiêu (2 gốc tiêu cách nhau 2,5 m), ông Dũng phát hiện thấy khá nhiều rễ vươn ra từ 2 gốc tiêu đó. Cho rằng rễ tiêu vươn đến tận đây thì có thể tưới nước, bón phân ngay tại đó, cây tiêu vẫn có thể hút được, ông Dũng thực hiện ngay điều này. Cách làm đó đã giúp cho các cây tiêu giảm được nguy cơ bị úng gốc. Bên cạnh đó, ở mỗi gốc tiêu, ông tạo một cái bồn nhỏ để tiêu nước cục bộ sau mỗi cơn mưa. Nhờ đó, sau mỗi trận mưa, trong khi nhiều vườn tiêu trong thôn cứ xâm xấp nước, thì vườn tiêu nhà ông Dũng đã nhanh chóng trở nên khô ráo.

Việc tưới nước trong vườn tiêu cũng được ông Dũng nghiên cứu rất kỹ càng. Mỗi lần tưới ông đều để tâm quan sát và nhận thấy đất đỏ bazan có khả năng giữ nước tốt hơn là tiêu thoát nước, bởi trong đất có sét. Nếu dùng vòi tưới thẳng xuống đất, sẽ làm đất bị xói, cấu tượng lớp đất mặt bị phá vỡ, tạo điều kiện cho các hạt sét bít kín các khe hở, hình thành lớp váng trên bề mặt, khiến cho khả năng tiêu nước bị chậm hẳn lại. Từ đó, ông Dũng luôn gom nhặt lá và cành cây trong vườn bỏ lên từng bồn tưới, rồi cho nước tưới chảy qua cành lá xuống đất, nên đất không bị xói, không tạo thành lớp váng trên bề mặt, nước tưới vào bồn được thoát đi rất nhanh.

Từ 3 năm nay, ông Dũng đã giới thiệu những cách chống ẩm đó cho nhiều hộ trong vùng làm theo hiệu quả.

Theo: Nông nghiệp Việt Nam

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Kỹ thuật trồng hồ tiêu trên cây trụ sống

Hồ tiêu được trồng trên nhiều loại trụ khác nhau như trụ gỗ, trụ gạch, trụ bê tông và các loại cây trụ sống. Thực tế cho thấy trồng tiêu trên cây trụ chết như trụ gỗ hoặc trụ bằng vật liệu xây dựng trong điều kiện không che bóng có thể đạt được năng suất cao, nhưng kèm theo đó là sự suy kiệt nhanh chóng do ra hoa quả quá độ và sự bùng phát của nhiều loại bệnh nguy hiểm làm hủy diệt vườn tiêu.

Trồng tiêu trên cây trụ sống là kiểu canh tác bền vững, tạo nên điều kiện sinh thái phù hợp cho phép kéo dài thời gian khai thác vườn tiêu, hạn chế được các bệnh nguy hiểm và có thể giảm bớt chi phí đầu tư ban đầu. Các loại trụ sống phổ biến là vông, keo dậu, lồng mức, muồng đen v.v…. Cây trụ sống được trồng bằng cành hoặc bằng hạt.

Kỹ thuật trồng hồ tiêu trên cây trụ sống
Kỹ thuật trồng hồ tiêu trên cây trụ sống

Để đảm bảo vườn tiêu trồng trên cây trụ sống sinh trưởng tốt, đồng đều, cho năng suất cao cần chú ý tới các biện pháp kỹ thuật sau:

1. Trồng cây trụ sống

Keo dậu, lồng mức trồng với khoảng cách 2,5mx2,5m (1.600 cây/ha), muồng đen trồng với khoảng cách 3mx3m (1.100 cây/ha), tốt nhất vào đầu mùa mưa. Khi trồng bón lót 1 gốc 2kg phân chuồng và 0,2-0,3kg lân Đầu Trâu. Sau khi trồng, cứ 20-30 ngày bón thúc cho cây trụ sống 1 lần với lượng 10-15g Urê + 5g KCl/cây (hoặc 25-35g NPK 20-20-15+TE Đầu Trâu) cho đến khi trồng mới tiêu vào 2-3 tháng sau đó.

Có thể trồng cây trụ sống 1-2 năm trước khi trồng tiêu, mỗi năm bón thúc phân cho cây trụ sống từ 2-3 lần. Cần chăm sóc tốt cây trụ sống để cây sinh trưởng tốt đảm bảo yêu cầu leo bám cho cây tiêu.

2. Trồng cây trụ tạm

Trồng tiêu cùng năm với cây trụ sống bắt buộc phải trồng trụ tạm. Sau khi trồng trụ sống 2-3 tháng thì trồng tiêu. Do cây trụ sống còn nhỏ, chưa có chỗ cho tiêu leo bám nên cần trồng cây trụ tạm cùng lúc với trồng tiêu. Cây trụ tạm được trồng cách cây trụ sống 10-15cm, đường kính 10-15cm, chiều cao tính từ mặt đất hơn 3m, cây trụ tạm phải tốt để tiêu có thể leo bám trong vòng 2-3 năm trước khi cây trụ sống đủ lớn cho tiêu leo bám.

3. Trồng tiêu

– Đào hố trồng tiêu: Đào 2 hố 2 bên cây trụ tạm, mỗi hố trồng 1 dây tiêu hay 1 bầu tiêu. Kích thước mỗi hố 40cmx40cmx50cm, mép hố cách trụ tạm 10-15cm, sao cho tâm hố (vị trí đặt bầu tiêu) cách cây trụ sống từ 40-50cm. Cũng có thể đào 1 hố với kích thước 60cmx60cmx50cm để trồng 2 dây hay 2 bầu tiêu vào cùng 1 hố. Mỗi trụ tiêu được bón lót 10-20kg phân chuồng, 0,2-0,5kg phân lân, 0,2-0,3kg vôi bột, trộn đều phân với đất mặt và lấp xuống hố. Xử lý đất trong hố trước khi trồng bằng 1 trong các loại thuốc như Confidor 100SL 0,1%, 0,5 lít/hố hoặc Basudin 10H, 20-30 g/hố. Việc trộn phân lấp hố và xử lý đất trong hố được thực hiện trước khi trồng tiêu ít nhất là 15 ngày.

– Che nắng và chắn gió: Do cây trụ sống còn nhỏ, chưa có tác dụng che bóng, cần làm túp che nắng, chắn gió cẩn thận cho tiêu.

4. Chăm sóc

4.a. Buộc dây tiêu

– Tiêu trồng bằng dây thân: Sau khi trồng 1-2 tháng, mỗi hom thân mọc 1-2 cành tược. Tược lên đến đâu phải buộc dây đến đó để rễ bám chắc vào trụ tạm, có như vậy thì cây mới cho ra nhánh ác. Nếu không buộc dây kịp thời tược sẽ ngã ra ngoài, dây ốm yếu không cho nhánh ác được.

– Tiêu trồng bằng dây lươn: Dây lươn không ra nhánh ác ngay. Tuy vậy vẫn phải thường xuyên buộc dây vào trụ tạm, không để cho đốt nào không có rễ bám vào trụ tạm. Khoảng 10 tháng đến 1 năm sau khi trồng, dây bám trên trụ tạm từ 1,2-1,5m thì bắt đầu ra cành ác. Việc buộc dây nên tiến hành từ 7-10 ngày/lần.

4.b. Tạo hình, nuôi thân

– Đối với tiêu trồng bằng dây thân: Sau 1 năm trồng, các dây tiêu đã vươn bám trên trụ tạm ở độ cao >1,5m, cắt ngang dây thân, cách mặt đất 25-30cm với mục đích vừa lấy hom nhân giống vừa tạo khung thân dây tiêu trên trụ.

Từ chỗ cắt mọc lên các dây thân chính. Giữ lại các dây thân khoẻ mạnh, tiếp tục buộc 3-5 dây thân mới phát sinh vào trụ tạm, chỉ buộc 1-2 dây thân vào trụ cây sống (lúc này trụ sống đã có đường kính 3-4cm và cao 3-3,5m), vặt bỏ các mầm dây thân còn lại. Không nên để quá nhiều dây thân bám vào trụ sống khi cây trụ còn nhỏ sẽ làm hạn chế sinh trưởng của cây trụ sống.

Khi cây trụ sống đã lớn, buộc cố định cây trụ tạm vào cây trụ sống, chuyển dần dây tiêu trên trụ tạm qua trụ sống. Hãm ngọn cây trụ sống ở độ cao 5m để tiện cho việc thu hoạch tiêu.

– Đối với tiêu trồng bằng cành lươn: Áp dụng biện pháp đôn dây tiêu vào năm thứ 2 (sau trồng 12-13 tháng): Sau khi tiêu leo lên được 1-1,2 m và các dây bám trên trụ bắt đầu cho 2-4 nhánh ác ở ngọn thì đôn dây xuống. Nhẹ nhàng gỡ dây xuống, tránh làm tổn hại, xây sát, gãy dập dây tiêu. Khoanh tròn dưới gốc phần dây không mang nhánh ác sau khi đã cắt hết lá, chừa đoạn ngọn có mang nhánh ác. Sau đó lấp nhẹ đất, hay chỉ dằn vài cục đất để giữ cho khoanh dây nằm im. Không nên lấp luôn một lớp đất dày vì các khoanh dây có thể bị chết. Sau khi rễ nhú ra từ các khoanh dây được đôn xuống nên vun gốc bón phân cho tiêu.

Chú ý giữ lại đủ số dây thân cần thiết cho bộ khung chính, loại bỏ các dây thân yếu, thừa. Một số dây thân sau khi đôn được buộc vào trụ tạm và 1-2 dây khác được buộc vào trụ sống tương tự như khi tạo hình tiêu trồng bằng dây thân.

Trong quá trình chăm sóc vườn tiêu chú ý cắt tỉa các loại cành sau:

– Tỉa bỏ tất cả các dây thân, cành ác mọc phía dưới gốc tiêu. Cành lá của cành ác cách mặt đất 10-15cm. Dây lươn cũng được tỉa bỏ trừ mục đích để lại nhân giống.

– Tỉa bỏ các dây thân mọc ngoài bộ tán tiêu, các dây thân mọc quá dài ở đỉnh trụ. Đối với tiêu trồng trên trụ sống, hãm ngọn dây tiêu ở độ cao 5m, không để ngọn dây tiêu trùm lên ngọn cây trụ sống đã hãm ngọn.

4.c. Rong tỉa cây trụ sống, mỗi năm rong 2 lần chính:

– Đầu mùa mưa: Rong mạnh, chỉ để lại 1 cành nhỏ hút nhựa hoặc có thể chặt ngang ngọn đối với các loại cây có khả năng tái sinh mạnh như muồng đen, keo dậu. Chú ý không để ngọn dây tiêu trùm lên cây trụ sống đã hãm ngọn.

– Tháng 8: Rong tỉa nhẹ, sau đó để cây tái sinh tạo bóng mát cho vườn tiêu trong mùa khô.

4.d. Bón phân

– Phân hữu cơ: Được bón hàng năm với liều lượng 30-40m3/ha. Vào đầu mùa mưa, đào rãnh vành khăn quanh gốc tiêu, mép rãnh cách mép tán tiêu 15-20cm, sâu 5-10cm, rộng 15-20cm bón phân hữu cơ đã hoai hoàn toàn, bón xong phải lấp đất lại. Khi đào rãnh bón phân, hạn chế tới mức tối đa làm tổn thương bộ rễ tiêu.

– Phân khoáng: Dùng các loại NPK Đầu Trâu có công thức phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây tiêu, đặc biệt chú ý tới các loại có vi lượng (TE) rất tốt cho cây tiêu.Loại và liều lượng NPK hỗn hợp bón cho tiêu- Thời kỳ kiến thiết cơ bản chia lượng bón 4-6 lần/năm.

– Lượng bón ở thời kỳ kinh doanh chia bón 4 lần/năm vào các thời kỳ sau thu hoạch quả, đầu, giữa và cuối mùa mưa.

4.e. Tưới nước và thoát nước

Định lượng nước tưới và chu kỳ tưới nước: Mùa mưa, vườn tiêu phải được đào rãnh khai mương để thoát nước tốt. Vun gốc tiêu, không cho nước đọng ở gốc.