Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Chữa bệnh chết nhanh cho cây tiêu bằng vi khuẩn

Trong những năm qua, bệnh chết nhanh (CN), hay còn gọi là thối gốc, rễ trên cây tiêu, đã gây thiệt hại lớn cho người trồng tiêu trên cả nước. Tuy nhiên vẫn chưa có một phương pháp phòng và điều trị bệnh hữu hiệu.

Chia sẻ những khó khăn trên, mới đây các nhà Khoa học tại Đại học Nông lâm Huế đã nghiên cứu thành công giải pháp phòng trị bệnh CN trên cây tiêu bằng chế phẩm sinh học Pseudomonas. Giải pháp đã được áp dụng thử nghiệm tại nhiều vườn tiêu ở Quảng Trị, Đăk Lăk… và cho kết quả rất cao.

Chữa bệnh chết nhanh cho cây tiêu bằng vi khuẩn
Chữa bệnh chết nhanh cho cây tiêu bằng vi khuẩn

Dùng vi khuẩn ức chế vi khuẩn

Trong những năm qua, sản xuất hồ tiêu của Việt Nam bị hạn chế do một số bệnh hại gây nên, trong đó bệnh CN do nấm Phytophthora capsici là bệnh gây hại chủ yếu.

Nấm Phytophthora capsici có thể tấn công, gây hại trên tất cả các bộ phận và các giai đoạn sinh trưởng của cây tiêu. Tại một số vườn tiêu, bệnh CN gây chết hàng loạt, có khi lên đến 100%, khiến cho nông dân nhiều nơi phải phá bỏ vườn tiêu, chuyển đổi cây trồng gây tốn kém, mất thời gian, công sức…

Trước khó khăn đó, đầu năm 2005, các nhà khoa học tại Đại học Nông Lâm Huế đã bắt tay nghiên cứu, thực nghiệm tại nhiều vườn tiêu bị bệnh trên cả nước. Qua nghiên cứu, tìm, phân lập, các nhà Khoa học đã phát hiện trong rễ cây tiêu có vi khuẩn Seudomonas, là vi khuẩn có khả năng ức chế nấm gây bệnh chết nhanh Phytophthora capsici trên cây tiêu. Đây được xem là một phát hiện mang tính đột phá dẫn đến sự thành công sau này.

TS. Trần Thị Thu Hà trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora capsici tồn tại trong đất xâm nhập vào phá hủy bộ rễ cây, gây ra hiện tượng rụng lá và đốt, thường bắt đầu từ ngọn trở xuống… Chính vì vậy, việc nghiên cứu và sử dụng vi khuẩn đối kháng Seudomonas cấy lây nhiễm vào rễ, thân cây tiêu bị bệnh để ức chế và triệt tiêu nấm bệnh gây hại Phytophthora capsici đã cho kết quả rất cao.

Biện pháp phòng trừ sinh học bằng các vi sinh vật đối kháng nói chung chưa được nghiên cứu và ứng dụng nhiều trong sản xuất nông nghiệp ở nước ta. Vì vậy, việc nghiên cứu sản xuất chế phẩm sinh học Pseudomonas ứng dụng trong phòng và điều trị bệnh CN trên cây tiêu là việc làm cấp thiết nhằm vực lại diện tích trồng tiêu của cả nước bị bệnh CN tàn phá trong thời gian qua.

Hiệu quả cao – dễ sử dụng

Ở Việt Nam, bệnh CN làm năng suất hồ tiêu hàng năm giảm 15 – 20%, nhiều vườn tiêu bị thiệt hại lên tới 100%, do không có kinh nghiệm phòng trừ, quản lý bệnh, sử dụng thuốc hóa học không đúng cách và đặc biệt là sử dụng lại giống đã bị nhiễm bệnh. Thực tế cho thấy đã có nhiều phương pháp được bà con nông dân áp dụng, tuy nhiên vì một số lý do nên kết quả không được cao. Hơn nữa, hiện nay ở Việt Nam chưa có giống tiêu chống chịu được bệnh CN.

Theo TS. Hà, sử dụng chế phẩm pseudomonas để phòng bệnh hơn là chữa bệnh. Thực hiện phòng bệnh trước mùa mưa (mùa mưa là thời điểm cao nhất của bệnh CN) bằng cách tưới vào thân, gốc và bón lót giống như các loại phân hóa học nên rất dễ dùng. Nếu áp dụng đúng kỹ thuật có thể giảm tỉ lệ cây chết do bệnh xuống từ 15 – 35%, cao hơn nhiều so với các phương pháp khác.

Bên cạnh đó vi khuẩn Seudomonas còn tiết ra chất kích thích sinh trưởng idole, acetic acid, kích thích cây trồng sinh trưởng phát triển mạnh tăng sức đề kháng chống bệnh. Đồng thời, sản phẩm không ảnh hưởng tới môi trường cũng như nông sản sau thu hoạch.

Đặc biệt chế phẩm pseudomonas có thể dùng để xử lý hom tiêu giống, giúp loại bỏ các mầm bệnh và phát triển nhanh gấp 2 lần so với nhân hom giống bình thường.

Với sáng kiến sản suất chế phẩm sinh học từ các chủng vi khuẩn seudomonas và phát triển thành chế phẩm sinh học Pseudomonas để phòng trừ bệnh, áp dụng từ khâu sản xuất tiêu giống cho đến khi trồng đại trà, mở ra một triển vọng mới giúp người dân trồng tiêu hạn chế thiệt hại do bệnh CN gây ra. Ưu điểm của chế phẩm là giúp nông dân chủ động sản xuất và giá thành rất thấp, thấp hơn 2 – 3 lần so với các phương pháp khác, lại không gây ô nhiễm môi trường, không độc hại…

TS. Hà cho biết thêm, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục phát triển chế phẩm sinh học đa dạng hơn để áp dụng cho các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao khác… Hiện chế phẩm sinh học Pseudomonas mới chỉ được sản xuất quy mô nhỏ phục vụ cho việc nghiên cứu và thử nghiệm tại một số tỉnh như: Quảng Trị, Đăk Lăk… Trong thời gian tới, sẽ được chuyển giao công nghệ để sản xuất theo quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân.

Theo Báo Gia Lai điện tử

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Cách phòng trị bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh hiện nay đã trở thành dịch bệnh gây hại nặng nề cho nhiều vùng trồng tiêu khắp cả nước. Bài viết sau đây nhằm góp phần giúp bà con biết cách phòng trị dịch bệnh này một cách có hiệu quả.

Cách phòng trị bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu
Cách phòng trị bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh trên hồ tiêu do nấm Phytophthora capsici gây ra. Bệnh có thể gây hại ở tất cả các bộ phận của cây nhưng nguy hiểm nhất vẫn là vùng cổ rễ. Nấm gây bệnh có nguồn gốc thủy sinh, gặp mưa ẩm ướt kéo dài sẽ phát triển mạnh, ngấm ngầm tấn công và hủy hoại bộ rễ, làm cho việc dẫn truyền nước và dinh dưỡng nuôi cây bị ngừng trệ. Khi phát hiện thấy cây bị chết thì thực ra bộ rễ của chúng đã bị nấm gây hại trước đó hàng tháng rồi, vì thế cây tiêu thường bị chết hàng loạt vào cuối mùa mưa đầu mùa khô.

Để hạn chế tác hại của bệnh, phải áp dụng kết hợp nhiều biện pháp hợp lý trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, trong đó phòng bệnh là quan trọng nhất. Sau đây là một số biện pháp chính:

– Không nên trồng tiêu trên đất trũng, thoát nước kém. Phải phơi ải đất trước khi trồng.

– Đắp bờ không cho nước bên ngoài chảy vào vườn tiêu. Hạn chế việc đi lại của người và gia súc từ vườn tiêu đã bị bệnh sang vườn tiêu khỏe.

– Vườn tiêu phải có hệ thống rãnh thoát nước tốt, để gốc tiêu không bị đọng nước, ẩm ướt khi có mưa.

– Thu gom sạch tàn dư của cây tiêu và cỏ dại trong vườn để tiêu hủy trước khi trồng tiêu mới.

– Phải trồng thưa (hàng cách hàng 3 m, trụ cách trụ 2 m) để vườn tiêu luôn thông thoáng, khô ráo.

– Đào hố trồng xong, cứ mỗi mét vuông hố trồng tưới 2 lít dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL nồng độ 0,1% (cứ 100 ml thuốc pha với 100 lít nước). Sau đó bón lót cho mỗi hố 10-20 kg phân hữu cơ mục (có trộn chế phẩm Trichoderma), trộn đều phân với đất, lấp đất cao hơn thành mô rồi trồng tiêu lên trên. Không trồng sâu dưới mặt đất rồi sau này đắp đất bồi gốc thành mô.

– Trồng giống tiêu ít nhiễm bệnh như: Lada Belantoeng, tiêu Vĩnh Linh…

– Không lấy giống ở những vườn tiêu đã bị bệnh. Trước khi giâm, nhúng hom tiêu vào dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL (pha nồng độ 0,1%). Giâm hom xong, cứ mỗi mét vuông giâm tưới 2 lít dung dịch nước thuốc này, sau đó cứ khoảng 20 ngày tưới nhắc lại một lần.

– Dọn sạch cỏ dại, cắt tỉa cây nọc, cây che bóng, dây lươn… Tỉa bớt lá gốc (cách mặt đất 50-60cm) để gốc tiêu nhận được nhiều ánh nắng.

– Không trồng xen những cây cùng là ký chủ của nấm Phytophthora vào vườn tiêu như cà tím, cà pháo, cà chua, ớt, bầu bí, khoai sọ, cà rốt, súp lơ…

– Tránh gây vết thương ở vùng gốc, rễ tiêu để hạn chế sự xâm nhập của nấm bệnh.

– Những cây đã bị chết hoặc bệnh nặng không thể phục hồi, phải thu gom sạch sẽ thân, lá và cả bộ rễ đem tiêu hủy. Rải vào gốc vừa nhổ 0,5 kg vôi bột và tưới 2-3 lít dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL (pha nồng độ 0,1%) để khử trùng đất trước khi trồng lại.

– Vào những tháng mùa mưa sử dụng luân phiên ba loại thuốc (định kỳ 20 ngày/lần):

* Lần 1: Tưới dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL (pha nồng độ 0,1%), liều lượng 2 lít/m2 đất xung quanh gốc tiêu.

* Lần 2: Phun Alpine 80WDG (pha 30-40g thuốc/bình 16 lít), phun ướt đều tán lá.

* Lần 3: Tưới dung dịch nước thuốc Mexyl MZ 72WP (pha nồng độ 0,2%), liều lượng 2 lít/m2 đất xung quanh gốc tiêu.

Đến lần thứ 4, 5, 6… quay lại từ đầu giống như lần 1, 2, 3… Để thuốc phát huy được tác dụng và mang lại hiệu quả cao, khi tưới thuốc đất phải ẩm, nếu đất khô phải tưới ẩm trước khi tưới thuốc.

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu

Tuy cây tiêu mới được trồng chưa lâu nhưng bà con nông dân ở Đăk Nông đã biết thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu đầy đủ nên ngày càng có nhiều hộ trồng tiêu đạt năng suất cao.

Thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu
Thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 11.280 ha hồ tiêu, sản lượng đạt 11.777 tấn. Đáng chú ý là thời gian qua, đa số các vườn cây tiêu đều được bà con thâm canh cao và đạt năng suất khá lớn, có vườn tiêu đạt năng suất bình quân 5 kg/trụ. Thậm chí, nhiều vườn tiêu của bà con còn đạt trên 10 kg/trụ. Như vậy, nếu trồng với mật độ 1.600 trụ/ha thì sản lượng tiêu tương ứng là 8 tấn. Để đạt được năng suất này, nhiều hộ trồng tiêu ở các địa phương trong tỉnh đã áp dụng các biện pháp thâm canh hợp lý, tăng cường giải pháp bón phân cân đối để cung cấp chế độ dinh dưỡng cho cây tiêu đã được bà con quan tâm đúng mức.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, một hộ trồng tiêu lâu năm ở xã Nâm N’Jang (Đắk Song) thì để vườn tiêu phát triển ổn định, gia đình ông đã trồng cây tạo bóng mát để điều tiết năng suất cũng như cải tạo hệ thống thoát nước tốt cho vườn tiêu… Trong đó, hệ thống thoát nước là yêu cầu hàng đầu. Vì thế, ông Hiếu đã thiết kế ngay khi lập vườn, nhất là đối với những vị trí mặt đất không được bằng phẳng. Nhờ điều tiết nước tốt nên vườn tiêu không bị ứ đọng nước, tránh được trường hợp tổn thương cho rễ tiêu và nấm bệnh xâm nhiễm nên vườn tiêu luôn xanh tốt và đạt năng suất khá cao. Ngoài việc trồng cây che bóng, nhiều hộ trồng tiêu còn chú trọng đến khâu làm đất. Ông Nguyễn Văn Dũng ở xã Đắk Sin (Đắk R’lấp) cho biết: “Qua tài liệu, sách báo tôi thấy, lâu nay, tập quán làm bồn sâu khi trồng để sử dụng bồn như là nơi chứa phân trong mùa mưa, chứa nước trong mùa khô là điều kiện lý tưởng để sâu bệnh tấn công. Do vậy, tôi đã tạo cho vườn tiêu có một chân nền đất lý tưởng và trồng thêm hoa vạn thọ, cây lạc dại nhằm ngăn cản sự lây lan của sâu hại cũng như cải tạo đất”. Cũng theo ông Dũng, thông thường, cây tiêu không cần lượng nước tưới nhiều trong mùa khô, mỗi lần tưới chỉ cần từ 100-120lít/trụ. Vì thế không cần làm bồn quá sâu nhằm tạo điều kiện thoát nước cho vườn trong các đợt mưa lớn dài ngày. Ngoài ra, vườn tiêu cũng cần được tạo tỉa thông thoáng, cắt bỏ các cành tiêu mọc sát đất và các dây thân vô hiệu mọc ra từ tán. Cây trụ sống cần được rong tỉa thật thoáng trong mùa mưa. Các bộ phận cây tiêu bị bệnh cần được dọn sạch khỏi vườn để tiêu hủy. Nhờ vậy, vườn tiêu của gia đình ông luôn đạt từ 6-7 tấn tiêu/ha/năm.

Sâu bệnh hại trên cây tiêu là một vấn đề cực kỳ khó khăn mà người sản xuất phải đối đầu khi trồng loại cây này. Theo Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh thì một số loại sâu bệnh hại nguy hiểm có thể làm vườn tiêu suy kiệt nhanh chóng, thậm chí bị hủy hoại. Trong nhiều trường hợp, trên cây tiêu xuất hiện cả 3 nhóm đối tượng là rệp sáp, tuyến trùng và nấm bệnh thì bà con cần có sự kiểm tra, phòng trừ một cách tổng hợp. Ngoài ra, tại các vườn tiêu còn thiếu các dưỡng chất như calcium, ma-nhê, đạm, kali… nên bà con cần theo dõi và cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây. Ông Lê Văn Khoen ở xã Thuận Hạnh (Đắk Song) cho biết: “Rệp sáp hại rễ tiêu là loài gây hại nguy hiểm và khó phòng trị vì nó tấn công phần rễ tiêu dưới mặt đất. Khi hại nặng, rệp sáp làm thành các măng xông dày chung quanh rễ tiêu và ẩn náu bên trong nên phải dùng các loại thuốc hóa học có tinh dầu có thể thấm hoặc phá hủy lớp măng xông này để diệt rệp sáp. Còn bệnh vàng lá chết chậm, chết nhanh do tuyến trùng là một trong những bệnh hại nguy hiểm nhất của cây tiêu. Bệnh này phát sinh trên hệ thống rễ bị tổn thương nên cây mất khả năng hút nước và dinh dưỡng làm suy kiệt dần và có thể chết. Bệnh lây lan nhanh trong đất và tác nhân gây bệnh tồn tại lâu trong đất. Do vậy, đối với bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora capsici gây ra thì gia đình tôi thường sử dụng các loại thuốc Aliette, Ridomil, Funguran, Bordeaux 2% phun lên cây hoặc tưới 2-3 lít/gốc. Còn bệnh thán thư thì nên dùng Carbendazim, Thio M, Topsin M, Bendazol, SCORE 250 EC để phun…”.

Tuy nhiên, đối với các loại sâu bệnh hại nguy hiểm trên cây tiêu, người dân nên thực hiện phương châm: “Phòng bệnh là chính, phát hiện sớm để chữa trị kịp thời”. Chỉ dùng đơn độc biện pháp hóa học (thuốc bảo vệ thực vật) thường ít hiệu quả, bà con cần áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cùng với các biện pháp như chọn giống, canh tác, biện pháp sinh học, hóa học để khống chế nguồn sâu bệnh hại dưới ngưỡng gây hại, bảo vệ được thiên địch, giữ cân bằng về mặt sinh học, không gây ô nhiễm môi trường sinh thái…

Theo Văn Tâm (Báo Đăk Nông điện tử)

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Bình Phước: Phòng trừ bệnh chết nhanh, chết chậm hại cây tiêu

Bình Phước: Phòng trừ bệnh chết nhanh, chết chậm hại cây tiêu – Với diện tích khoảng 11.000 ha trong tổng số 50.000 ha hồ tiêu cả nước, Bình Phước đã trở thành thủ phủ của loại cây này. Những năm gần đây, hồ tiêu mang lại giá trị kinh tế cao cho người nông dân. Tuy nhiên, việc giữ và tăng diện tích hồ tiêu trong tỉnh gặp nhiều thách thức, đặc biệt là bệnh chết nhanh, chết chậm.

Bình Phước: Phòng trừ bệnh chết nhanh, chết chậm hại cây tiêu
Đào rảnh rút nước cục bộ cho vườn hồ tiêu

Khi trong vườn tiêu xuất hiện tuyến trùng, thâm nhập vào rễ của cây, gây hại, tạo ra vết thương cho bộ rễ. Đây là cơ hội cho các loại nấm tấn công như: phytopthora sp., fusarium sp., pythium sp.,… dần dần làm cho rễ bị thối. Cây sẽ chậm sinh trưởng, lá nhạt màu hoặc chuyển sang vàng, rụng từ gốc đến ngọn, các đốt cũng rụng dần và chết hoàn toàn.

Tuyến trùng gây u bướu, sát thương làm cho bộ rễ bị tổn thương. Tác hại làm cho rễ phát triển yếu, khó hút được dinh dưỡng, chất khoáng và nước. Mặt khác, khi bộ rễ bị tổn thương sẽ dễ bị nấm tấn công và gây hại làm cho cây suy kiệt từ từ, ngừng sinh trưởng và chết.

Biện pháp phòng trị: Để phát triển vườn tiêu theo hướng bền vững, hạn chế tác hại do tuyến trùng và bệnh vàng lá chết nhanh, chết chậm gây ra, cần áp dụng biện pháp phòng trị tổng hợp mới mang lại hiệu quả cao.

Chọn giống: Trồng mới hồ tiêu cần chọn giống không bị nhiễm bệnh và các giống phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Bình Phước như giống tiêu Vĩnh Linh, Ấn Độ, tiêu sẻ,… Thực hiện tốt công tác BVTV, không lấy giống tiêu từ vườn bị tuyến trùng, xử lý giống trước khi trồng bằng thuốc Ridomil Gold 68WG phòng bị nhiễm nấm với nồng độ 0,1% (10g/lít nước) trong 20 phút.

Thực hiện tốt các biện pháp canh tác: Chọn đất thoát nước tốt, đất có mực nước ngầm sâu trên 1m, đất có hàm lượng sét thấp (đất cát pha, đất thịt nhẹ…); làm đất kỹ, dọn sạch tàn dư thực vật. Rải khoảng 500kg/ha vôi bột khi làm đất, xử lý thuốc Tervigo 020SC với nồng độ 3-5ml pha trong 3-5 lít nước tưới/hố phòng tuyến trùng trước khi trồng.

Thường xuyên cắt tỉa những cành vô hiệu, cành lươn, cành sát mặt đất để tạo độ thông thoáng cho vườn cây. Vệ sinh vườn sạch sẽ, thu gom tàn dư cây bệnh đi tiêu hủy để tránh lây lan, trồng cây họ đậu giữa hàng tiêu, không trồng xen cây họ cà, bí đỏ. Thiết kế rãnh thoát nước trong các hàng tiêu, xung quanh vườn tiêu, phá bỏ các bờ ngăn nhằm giúp thoát nước trong mùa mưa, tránh để ứ đọng nước trong bồn. Bón phân đầy đủ, cân đối, tăng cường phân hữu cơ hoai mục trộn với chế phẩm sinh học Trichoderma, không bón urê quá nhiều. Điều tiết vườn tiêu đảm bảo độ ẩm thích hợp, trồng cây che bóng hợp lý giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh.

Dùng thuốc BVTV để phòng trị: Khi phát hiện vườn tiêu bị tuyến trùng, bệnh chết nhanh, chết chậm cần phải phòng trị sớm, kịp thời. Có thể sử dụng kết hợp một số loại thuốc như Tervigo 020SC, Ridomil Gold 68WG, Agri-fos 400,… để hạn chế thiệt hại như giảm năng suất, chất lượng và chết vườn cây.

Hiện nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh đã biết đến các loại thuốc Tervigo 020SC kết hợp với Ridomil Gold 68WG để trị tuyến trùng và nấm gây bệnh chết nhanh, chết chậm trên cây tiêu khá hiệu quả…  Khi được hỏi về kinh nghiệm trị tuyến trùng, bệnh chết nhanh, chết chậm các hộ cho biết đều sử dụng các loại thuốc trên tưới vào gốc tiêu với nồng độ 200ml Tervigo + 200g Ridomil Gold để phòng và 200ml Tervigo + 400g Ridomil Gold để trị, pha trong 200 lít nước tưới vào từ gốc ra đến hình chiếu tán, mỗi gốc tưới 3-5 lít dung dịch thuốc, mỗi năm xử lý 3 lần vào đầu, giữa và cuối mùa mưa để phòng bệnh. Tỷ lệ cây chết giảm rõ rệt, cây nhanh phục hồi, rễ ra trắng, đọt bung nhiều, bộ rễ tiêu hoạt động mạnh, hút dinh dưỡng tốt, cành lá phát triển xanh tốt.

KS. Nguyễn Thị Tuyết Nhung

Sở Nông nghiệp & PTNT Bình Phước