Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản

Nông dân Chư Sê vui mừng vì cà phê được mùa, được giá

Dù niên vụ cà phê 2017-2018 mới bước vào giai đoạn hái bói nhưng người trồng rất phấn khởi khi năng suất và giá cà phê đều tăng so với vụ trước.

Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 93.449 ha cà phê, trong đó diện tích đang trong giai đoạn kinh doanh khoảng 80.000 ha. Khác với niên vụ trước bị ảnh hưởng của đợt hạn hán kéo dài khiến nhiều diện tích cà phê sụt giảm nặng nề về năng suất, vụ này thời tiết diễn biến thuận lợi giúp cây cà phê sinh trưởng và phát triển tốt.

Các loại sâu bệnh gây hại trên cây cà phê do được cơ quan chuyên môn thường xuyên khuyến cáo và cảnh báo để người dân chủ động phòng trừ kịp thời nên không gây thiệt hại.

Nông dân Chư Sê vui mừng vì cà phê được mùa, được giá
Vườn cà phê của ông Lê Văn Hội dự kiến cho năng suất cao hơn năm trước 10 tấn. Ảnh: N.D.

Hiện nay, dù cà phê ở các vùng trọng điểm mới bắt đầu được hái bói nhưng theo người trồng thì năng suất khá hơn so với vụ trước. Đặc biệt, giá cà phê trên thị trường đang dần cải thiện, hiện dao động 8.000-8.200 đồng/kg quả tươi.

Ông Trần Xuân Thông (làng Al, xã Ia Mơ Nông, huyện Chư Pah) phấn khởi cho biết: Đây là năm đầu tiên vườn cà phê gần 1 ha của gia đình cho thu hoạch, bình quân đạt khoảng 13 kg quả tươi/cây. Gia đình mới thu được hơn 10 tấn quả tươi và bán với giá 8.200 đồng/kg. Dự kiến sau khi thu hoạch xong, trừ mọi chi phí, gia đình còn lãi khoảng 50 triệu đồng.

Cùng chung niềm vui này, ông Lê Văn Hội (xã Bờ Ngoong, huyện Chư Sê) cho hay, gia đình ông có 1,7 ha cà phê kinh doanh từ nhiều năm nay. Niên vụ này, qua hái bói thì thấy quả sai hơn năm ngoái, năng suất chắc chắn sẽ tăng cao. Gia đình dự kiến sẽ thu được khoảng 40 tấn cà phê tươi (tăng 10 tấn so với năm ngoái). Với giá cả như hiện nay, sau khi trừ chi phí, gia đình sẽ lãi khoảng trên 100 triệu đồng.

Ông Nguyễn Thế Huynh (thôn Lê Anh, xã Ia Tiêm, huyện Chư Sê), một người chuyên thu mua nông sản cho biết: Giá cà phê tươi đầu vụ năm nay dao động 8.000-8.200 đồng/ kg, tăng khoảng 1.000 đồng/kg so với đầu vụ trước. Với giá như thế này, người trồng cà phê sẽ có nguồn thu ổn định.

Trao đổi với P.V, ông Hà Ngọc Uyển-Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật tỉnh, cho biết: Qua khảo sát của cơ quan chuyên môn tại các vùng trồng cà phê trên địa bàn tỉnh, năm nay, cà phê được mùa với năng suất dự ước 28-29 tạ nhân/ha (trừ những diện tích cà phê già cỗi), cao hơn vụ trước hơn 2 tạ/ha. Kết quả này là nhờ thời tiết thuận lợi cho cây cà phê sinh trưởng, phát triển, các đối tượng sâu bệnh gây hại giảm, tỷ lệ rụng quả thấp. Đặc biệt, do giá cải thiện nên người dân tập trung đầu tư thâm canh, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trên cây cà phê nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất trên một đơn vị diện tích.

Theo báo Gia Lai

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Tiêu

Cần xây dựng quy trình trồng tiêu ít chi phí nhất cho nông dân

Ngày 2.3, Thứ trưởng Bộ NNPTNT Lê Quốc Doanh cùng đoàn công tác đã đến Gia Lai kiểm tra tình hình thiệt hại của các loại cây công nghiệp do ảnh hưởng của mưa trái vụ và lên phương án chỉ đạo, định hướng chính sách hợp lý nhằm phát triển cây công nghiệp có hiệu quả trong tương lai.

Trong ngày, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh đi thực tế tại Nông trường cao su Ia Nhin (huyện Chư Păh) và kiểm tra tình hình trồng cây hồ tiêu, cà phê ở các huyện Chư Sê, Chư Pứh. Trong đó, đặc biệt quan tâm đến tình hình canh tác cây hồ tiêu bị nhiễm sâu bệnh, thiệt hại nặng cho nông dân.

Thứ trưởng Lê Quốc Doanh kiểm tra mô hình trồng tiêu tại huyện Chư Pưh
Thứ trưởng Lê Quốc Doanh kiểm tra mô hình trồng tiêu tại huyện Chư Pưh

Theo báo cáo của Sở NNPTNT Gia Lai: Trong những năm qua, Sở đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền người dân phát triển hồ tiêu bền vững và khuyến cáo người dân không nên mở rộng diện tích. Tuy nhiên, do giá hồ tiêu cao khiến người dân trồng vượt quy hoạch (hiện đã có trên 16.000 ha).

Cùng với đó là tình hình sâu bệnh trên cây hồ tiêu phát triển khá mạnh, gây thiệt hại không nhỏ. Từ thực tế, Sở kiến nghị Bộ xem xét hỗ trợ kinh phí, giúp tỉnh Gia Lai thực hiện dự án “Điều tra khảo sát, bình tuyển giống tiêu, xây dựng vườn tiêu đầu dòng và sản xuất hom giống tiêu sạch bệnh, xây dựng nhà máy chế biến hồ tiêu hiện đại”. Ngoài ra, kiến nghị Chính phủ sớm thành lập Quỹ bình ổn giá hoặc Quỹ tạm trữ cho ngành hàng hồ tiêu.

Đối với cây hồ tiêu, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh nhận xét: Người trồng tiêu do thâm canh quá mức, sử dụng nhiều phân hóa học dẫn đến phát triển không bền vững. Do đó, cần khuyến cáo người dân tăng cường bón phân hữu cơ. Để thực hiện được điều này, các địa phương phải có các biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư xây dựng và sản xuất các loại phân bón hữu cơ.

Mặt khác, chi phí trồng cây hồ tiêu rất cao, trong khi nhiều hộ dân kinh tế còn khó khăn nên các ban ngành cần xem xét, xây dựng quy trình trồng, chăm sóc hiệu quả, tốn kém ở mức thấp nhất hỗ trợ người dân.

Riêng tại Chư Sê đã có một số mô hình trồng tiêu chi phí thấp và bước đầu đem lại hiệu quả. Vậy nên, yêu cầu Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật, Trung Tâm nghiên cứu hồ tiêu và các đơn vị có liên quan cần gấp rút khảo sát những mô hình như thế để áp dụng vào thực tế giúp bà con, qua đó, đề xuất sự hỗ trợ thêm từ Bộ NNPTNT.

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Tiêu

Thứ trưởng Lê Quốc Doanh kiểm tra và chỉ đạo phát triền hồ tiêu Gia Lai bền vững

Sáng 2/3, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Quốc Doanh đã có chuyến kiểm tra tình hình thiệt hại của các loại cây công nghiệp do ảnh hưởng của đợt mưa trái vụ vừa qua tại tỉnh Gia Lai.

Qua khảo sát tình hình thực tế tại địa phương, Thứ trưởng đã có những phương án chỉ đạo nhằm định hướng cho địa phương có những chính sách hợp lý để phát triển cây công nghiệp có hiệu quả trong tương lai.

Trong chuyến kiểm tra, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh đã đi thực tế tại một số địa điểm trồng cây công nghiệp tại Gia Lai như Nông trường cao su Ia Nhin (huyện Chư Pah), diện tích trồng tiêu và cà phê ở các huyện Chư Sê, Chư Pưh.

Thứ trưởng Lê Quốc Doanh kiểm tra mô hình trồng tiêu tại huyện Chư Pưh
Thứ trưởng Lê Quốc Doanh kiểm tra mô hình trồng tiêu tại huyện Chư Pưh

Trong các loại cây công nghiệp trên địa bàn tỉnh, Thứ trưởng đặc biệt quan tâm đến tình hình canh tác cây hồ tiêu vì trong thời gian qua, đây là loại cây bị ảnh hưởng nhiều nhất do mưa trái vụ dẫn đến cây nhiễm bệnh chết.

Theo báo cáo của Sở NN-PTNT Gia Lai, trong những năm qua, Sở đã phối hợp với các địa phương có diện tích trồng hồ tiêu đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến khích nông dân tập trung đầu tư thâm canh, tăng năng suất, nâng cao chất lượng hồ tiêu; khuyến cáo người dân không nên mở rộng diện tích, phát triển hồ tiêu phải theo quy hoạch để đảm bảo sản xuất bền vững.

Tuy nhiên, do giá hồ tiêu những năm qua liên tục tăng cao nên người dân đã phát triển ồ ạt loại cây này, dẫn tới thực trạng vượt trên 10.000 ha so với diện tích quy hoạch của tỉnh. Điều này đã gây khó khăn cho công tác quản lý, chỉ đạo sản xuất của ngành.

Trên địa bàn tỉnh, sâu bệnh hại hồ tiêu phát triển khá mạnh, nhất là bệnh chết nhanh, chết chậm, gây thiệt hại không nhỏ.

Theo Sở NN-PTNT Gia Lai, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tiêu chết như: người dân mở rộng diện tích, thâm canh quá mức, sử dụng phân bón hóa học quá liều lượng, sử dụng phân phức hợp không cân đối tỷ lệ N, P, K và sử dụng các chất kích thích, phân bón lá đậm đặc để chạy đua năng suất làm cây mất cân bằng dinh dưỡng; mua nguồn giống thiếu chọn lọc, sử dụng không rõ nguồn gốc, bị nhiễm bệnh trước khi đưa ra vườn…

Từ thực tế trên, Sở NN-PTNT Gia Lai kiến nghị Bộ NN-PTNT xem xét hỗ trợ kinh phí và giúp tỉnh Gia Lai thực hiện dự án “Điều tra khảo sát, bình tuyển giống tiêu. Xây dựng vườn tiêu đầu dòng và sản xuất hom giống tiêu sạch bệnh virus, các mô hình sản xuất hồ tiêu bền vững” ở các vùng trọng điểm trồng hồ tiêu trong tỉnh (Chư Sê, Chư Pưh, Chư Prông, Đăk Đoa);

Giới thiệu và kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư vào tỉnh Gia Lai: Xây dựng “Nhà máy chế biến hồ tiêu áp dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại” gắn với các vùng nguyên liệu hồ tiêu trọng điểm của tỉnh; Kiến nghị Chính phủ sớm thành lập Quỹ bình ổn giá hoặc Quỹ tạm trữ cho ngành hàng hồ tiêu nói riêng, từng ngành hàng cây công nghiệp dài ngày nói chung.

Qua khảo sát diện tích trồng tiêu trên địa bàn huyện Chư Sê, Chư Pưh, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh cho rằng, hiện nay, cây tiêu chết vẫn là do chăm sóc chưa đúng quy trình kỹ thuật. Việc sử dụng phân vô cơ quá nhiều thì cây tiêu không thể chống chịu và phát triển lâu dài được.

Thứ trưởng Lê Quốc Doanh cho rằng, các cây công nghiệp chết do sâu bệnh đều chưa chú ý thực hiện canh tác đúng kỹ thuật
Thứ trưởng Lê Quốc Doanh cho rằng, các cây công nghiệp chết do sâu bệnh đều chưa chú ý thực hiện canh tác đúng kỹ thuật

Do đó, cần tăng cường lượng phân bón hữu cơ. Tuy nhiên để thực hiện được điều này tỉnh cần phải có các biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư xây dựng để sản xuất các loại phân bón hữu cơ. Có như vậy mới tạo được sự chủ động, bón phân đúng thời vụ nhằm tăng hiệu quả.

Ngoài ra, Thứ trưởng nhận xét, hiện nay chi phí đầu tư cho cây tiêu là tương đối cao. Trong khi đó, bà con nông dân ở đây điều kiện kinh tế còn rất khó khăn. Do đó, cần phải nhanh chóng xây dựng một quy trình trồng cây riêng cho các hộ nghèo áp dụng. Tại huyện Chư Sê hiện đã có một số mô hình trồng tiêu chi phí thấp và bước đầu đem lại hiệu quả.

“Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật, Trung tâm Hồ tiêu và các đơn vị có liên quan cần gấp rút khảo sát những mô hình như thế để làm ý kiến đề xuất xin sự hỗ trợ của Bộ NN-PTNT. Từ đó áp dụng vào thực tế để giúp bà con tăng hiệu quả kinh tế”, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh chỉ đạo.

Chuyên mục
Cây trồng Nông nghiệp - Chăn nuôi

Tìm cách khôi phục cây trồng sau hạn khốc liệt tại Chư Sê

Làm thế nào để khôi phục lại cây trồng sau thời gian dài bị hạn hán, cũng như việc chống ngập úng và dịch bệnh vào đầu mùa mưa đang được người dân Tây Nguyên đặc biệt quan tâm vào lúc này.

Nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân, ngày 26/5, Bộ NN&PTNN phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức diễn đàn “giải pháp khôi phục sản xuất cà phê, hồ tiêu sau hạn hán kéo dài ở khu vực Tây Nguyên”.

Gần 300 đại biểu, nông dân đến từ 5 tỉnh Tây Nguyên đã có mặt tại diễn đàn với mong muốn được các chuyên gia chia sẻ những kinh nghiệm trong việc khắc phục lại cây trồng sau khi bị ảnh hưởng nặng nề của đợt hạn hán lịch sử vừa qua.

Bên cạnh đó là những giải pháp phòng chống tình trạng ngập úng cũng như dịch bệnh hoành hành khi vào đầu mùa mưa.

Cứu những cây trồng có khả năng phục hồi

Năm 2016 được xem là năm khô hạn khốc liệt nhất ở các tỉnh Tây Nguyên trong vòng 30 năm qua. Tình hình hạn hán kéo dài đã làm cho nguồn nước tưới bị thiếu hụt, gây thiệt hại hàng trăm héc ta cây trồng.

Theo thống kê của Cục trồng trọt Bộ NN&PTNT, Tây Nguyên có khoảng 165.000 ha cây trồng nông nghiệp bị tác hại của hạn hán, chủ yếu là cây cà phê và tiêu với 110.000 ha bị ảnh hưởng ở mức độ khác nhau. Thậm chí, diện tích cây trồng mất trắng gần 8.000 héc ta. Đắl Lắk là tỉnh ảnh hưởng trầm trọng nhất của hạn hán với diện tích cây cà phê ước đạt 7.000 ha, kế đến là Đắk Nông và Gia Lai.

Hạn hán đã cướp đi nhiều héc ta cà phê của người dân
Hạn hán đã cướp đi nhiều héc ta cà phê của người dân

Ông Cao Văn Huân (xã Ia H’Bông, huyện Chư Sê, Gia Lai) cho biết, cả gia đình sống dựa vào 3 héc ta cà phê, đợt hạn hán vừa qua chúng tôi phải chặt bỏ mất 1/3 để trồng mới, số còn lại đành phó mặc cho trời. Rất may, mấy ngày vừa qua bắt đầu xuất hiện những cơn mưa đầu mùa khiến gia đình tôi rất vui mừng. Trước mắt chúng tôi cũng như người dân trong vùng sẽ phải tìm cách chăm bón cây cà phê cho tốt để không bị thiệt hại thêm nữa.

Đề cập đến vấn đề phục hồi cây trồng sau hạn hán, Tiến sĩ Hoàng Thanh Tiệm – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, đối với diện tích cà phê bị chết toàn bộ, cách tốt nhất cưa đốn để phục hồi. Cụ thể, vào đầu mùa mưa nên tiến hành cưa đốn toàn bộ thân cây cách mặt đất từ 30-40 cm, sau đó nuôi từ 1-2 chồi/ gốc để thay thế cho thân cây cũ bị cắt bỏ. Sau đó tiến hành cày bừa giữa 2 hàng cà phê để trồng cây ngắn ngày trong lúc chờ đợi cây cà phê lớn.

Cùng chung quan điểm đó, ông Trương Hồng – Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây nguyên cho biết, đối với vườn cà phê bị thiệt hại nặng như lá cành đã bị khô, không có khả năng thu hoạch nên cưa đốn phục hồi hoặc ghép cải tảo.

Việc cưa đốn phục hồi để tái tạo lại hệ thống thân cành mới sẽ cho năng suất đồng đều. Còn trong trường hợp ghép cải tạo khi vườn cà phê có bộ giống không tốt nhưng không bị thối rễ thì nên thì nên ghép cải tạo thay giống tốt đối với vườn cà phê dưới 20 năm tuổi.

Cũng theo ông Hồng, đối với cây trồng bị ảnh hưởng nhẹ của hạn hán thì cần phải duy trì chế độ chăm sóc bằng cách cắt bỏ cành khô, rụng lá giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi các cành mang quả.

Phòng chống ngập úng, dịch bệnh vào mùa mưa

Thiệt hại của đợt hạn hán vẫn chưa nguôi thì người dân lại thêm nỗi lo khi mùa mưa kéo đến. Những cơn mưa chuyển mùa là điều kiện thuận lợi cho loại rệp sáp hại quả phát triển nhanh, cùng với đó là tình trạng ngập úng làm thối rễ cây trồng. Làm thế nào để chăm sóc hiệu quả vườn cây cũng đang là bài toán đau đầu đối với người dân.

Tim cach khoi phuc cay trong sau han khoc liet tai Tay Nguyen - Anh 2
Chăm sóc cây trồng sau hạn hán cũng rất quan trọng

Liên quan đến vấn đề này, ông Hồng cho biết, vào mùa mưa cần phải thường xuyên bón phân cho cây trồng, cắt tỉa cành tán cho đỡ rậm rạp. Bênh cạnh đó bà con thường xuyên đến thăm vườn để tìm hiểu và phát hiện bệnh nhằm có phương pháp ngăn chặn kịp thời.

Đặc biệt quan tâm đến bệnh rệp sáp gây hại vào đầu mùa mưa. Cụ thể, khi phát hiện khoảng 10% quả trên cây có rệp sáp thì nên dùng máy bơm nước cao áp xịt mạnh vào chùm quả để rửa trôi, sau đó tiến hành phun thuốc.

Trong khi đó, Bà Lê Thu Hiền – Thạc sĩ nghiêm cứu bộ môn bệnh cây – Viện bảo vệ thực vật thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam giải cho biết, khi mưa xuống, bộ rễ cây trồng sẽ bị suy yếu rất nhiều.

Chính vì vậy, vấn đề đầu tiên cần làm lúc này là khôi phục lại bộ rễ cây trồng. Muốn vậy, cách tốt nhất lúc này không nên dùng phân hóa học mà phải ủ rễ bằng phân chuồng, sau đó bơm thêm chế phẩm sinh học Trichoderma nhằm giảm thiểu bệnh chết nhanh chết chậm. Khi bón phân chuồng được 7-10 ngày thì trộn chế phẩm sinh học Trichderma sẽ mang lại hiệu quả.

Theo các chuyên gia, việc chăm sóc cây trồng khi bắt đầu vào mùa mưa rất quan trọng, người dân cần tìm hiểu kỹ trước khi quyết định sử dụng biện pháp nào cho hiệu quả. Cách tốt nhất nên tìm đến cách chuyên gia để được tư vấn, qua đó giúp cho năng suất đạt hiệu quả cao nhất.

Chuyên mục
Cây trồng Nông nghiệp - Chăn nuôi

Bí ẩn cây chanh dây và các thương lái Trung Quốc ở Chư Sê

Thời gian gần đây, giá chanh dây trên địa bàn Tây Nguyên bỗng dưng tăng đến chóng mặt, nông dân ồ ạt chặt cà phê để trồng chanh. Trong khi đó, giống cây chanh được mua từ Trung Quốc, quả chanh thì cũng được bán cho các thương lái Trung Quốc.

Phá cà phê trồng chanh dây

Vài tháng nay, giá quả chanh dây trên địa bàn Gia Lai và Kon Tum bất ngờ tăng chóng mặt. Chỉ chừng vài tháng trước, giá chanh dây ở mức 10 nghìn đồng/kg, nhưng thời gian gần đây, giá chanh luôn tăng dần. Đặc biệt, 4 ngày nay, giá quả chanh dây tăng liên tiếp từ 40 nghìn đồng/kg – 46 nghìn đồng/kg và 56 nghìn đồng/kg (vào ngày 24/3). Điều đáng nói, giá quả chanh tăng thì giá cây giống cũng tăng giá theo và tính đến ngày 24/3, giá mỗi dây chanh giống là 44 nghìn đồng/dây; và những dây chanh giống này đều có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Chanh dây tăng giá, nhiều nông dân đã ồ ạt chặt bỏ những vườn cà phê và cao su trị giá hàng trăm triệu đồng mà bao nhiêu năm chăm sóc để trồng chanh dây.

Mặc dù 1 ha cà phê đã thu hoạch bước vào năm thứ 6, nhưng gia đình chị Trần Thị Huyền (thị trấn Kon Dỡng, Mang Yang, Gia Lai) vẫn quyết định chặt bỏ vườn cà phê nhà mình để trồng chanh dây. Chị Huyền cho biết, để đầu tư một vườn cà phê cho đến năm thứ 6 như hiện nay, gia đình chị đã bỏ ra khoảng 200 triệu đồng từ khi bắt đầu trồng đến nay. Tuy nhiên, gia đình chị Huyền vẫn quyết định chặt bỏ vườn cà phê này để trồng chanh dây.

Chị Huyền tính, 1 ha cà phê, trung bình 1 năm cho khoảng 3 tấn nhân. Với giá cà phê như hiện nay, gia đình chị bán chỉ được khoảng hơn 90 triệu đồng. Trừ tất cả các chi phí, cả một năm gia đình chị chỉ lời được khoảng hơn 20 triệu đồng từ 1 ha cà phê này.

“Trồng cà phê rất mất công sức, sau 3 năm cà phê mới bắt đầu cho thu hoạch, mùa khô thì tưới nước, cắt cành; mùa mưa thì làm cỏ, bón phân… Tuy nhiên, lời lại không cao. Năm nay cà phê vừa mất mùa, vừa mất giá, cả năm chúng tôi chỉ lời được hơn 20 triệu đồng. Trong đó gia đình tôi 4 người, 2 con nhỏ đang ăn học, chúng tôi chi tiêu như thế nào với 20 triệu đồng/năm đây?”, chị Huyền chia sẻ.

Bị lôi cuốn bởi giá chanh dây đang tăng chóng mặt, gia đình chị Huyền quyết định chặt bỏ cả vườn cà phê để trồng chanh dây. Chị Huyền phân tích, cây chanh dây có tuổi thọ 3 năm, sau khi trồng 6 tháng, chanh bắt đầu ra hoa, hơn 2 tháng sau thì bắt đầu thu hoạch. Chanh cho thu hoạch liên tục cho đến khi dây tàn, với trung bình 90 tấn/ha/năm. Với giá bán hiện nay, mỗi ngày người trồng chanh thu lợi lên đến tiền triệu.

“Chanh dây bán với giá 10 nghìn đồng/kg thì người trồng chanh cũng đã có lời rồi, còn như hiện nay giá đã 56 nghìn đồng/kg thì siêu lợi nhuận. Trồng chanh dây cũng nhẹ nhàng, công chăm sóc cũng không nhiều, rủi ro cây chết cực kì thấp” chị Huyền lý giải việc bỏ cây cà phê để trồng chanh dây.

Bí ẩn cây chanh dây và các thương lái Trung Quốc ở Chư Sê
Nhiều nông dân đang bắt đầu chặt bỏ vườn cà phê chăm sóc nhiều năm trời với giá trị hàng trăm triệu đồng để trồng chanh dây.

Cũng bị hấp dẫn bởi giá chanh dây, gia đình bà Nguyễn Thị Lụa (thị trấn La Kha, La Grai, Gia Lai) đã nhanh chóng chặt bỏ cà phê, cao su để lấy đất trồng 1 ha chanh dây. Bà Lụa cho biết, tổng chi phi đầu tư 1 ha chanh dây của bà với hệ thống tưới nước nhỏ giọt là 200 triệu đồng. Hiện vườn chanh dây của bà đã thu hoạch được 1 tháng nay. Sau khi hái chanh xong, thương lái đến tận vườn thu mua và xuất bán sang Trung Quốc. Và với giá bán như hiện nay, gia đình bà Lụa bỏ túi trên 3 triệu đồng/ngày.

Bà Lụa nhẩm tính, mỗi năm vườn chanh dây của gia đình bà cho thu hoạch khoảng 90 tấn các loại, tương đương với giá trị của 60 tấn cà phê nhân hiện tại. Trong khi đó, để có 60 tấn cà phê nhân thì phải có khoảng hơn 10 ha đất để trồng. Chính vì vậy, gia đình bà không hề nuối tiếc khi phá vườn cà phê đang cho thu hoạch của nhà mình, và chuẩn bị phá thêm 3 sào cà phê để trồng chanh dây.

Sự hấp dẫn của giá chanh dây đã khiến nông dân ở các huyện, thị như: Mang Yang, Chư Sê, Chư Păh, La Grai… của Gia Lai chặt phá những rẫy cà phê xanh tốt, chuyển sang trồng chanh dây. Và không chỉ có giá quả chanh tăng chóng mặt, mà những dây chanh giống có nguồn gốc từ Trung Quốc cũng đã được “đẩy” lên cao. Cách đây chừng vài ngày, giá dây chanh giống từ 36 nghìn đồng/dây thì nay đã tăng lên 44 nghìn đồng/dây.

Chuyện có bất thường?

Chị Mai Thị Nhung – Phó Chủ tịch UBND xã Hải Yang (Mang Yang) cho biết: Cuối năm 2015, tổng diện tích trồng chanh dây trên địa bàn xã là 39,4 ha. Hiện nay, số diện tích trồng chanh dây đã tăng lên khá nhiều. Điều khiến chị lo ngại là giá quả và giống chanh dây hiện nay đã tăng một cách chóng mặt, khiến người dân sẵn sàng chặt bỏ cà phê để trồng chanh dây. Trong khi giống cây chanh được mua từ Trung Quốc, quả chanh thì cũng được bán cho các thương lái Trung Quốc.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở NN-PTNT Gia Lai, cây chanh dây trên địa bàn phát triển hoàn toàn tự phát. Người dân thấy có giá nên trồng. Hiện tỉnh có khoảng 301ha chanh dây, trong đó, chỉ riêng năm 2015 đã trồng mới 108 ha và dự báo thời gian tới diện tích sẽ còn tăng.

Theo Phòng NN-PTNT huyện Đắk Hà (Kon Tum), khoảng 2 – 3 năm trước, nông dân nơi đây cũng ồ ạt trồng chanh dây. Đỉnh điểm có hộ trồng cả 4 – 5 ha. Sau 1 thời gian, cây chanh dây bị “bể”, quả chanh sau khi thu hoạch bán không ai mua nên người dân không trồng nữa. Đến bây giờ, khi giá chanh dây lên cao thì người dân cũng trồng lại. Tuy nhiên, do đã vấp 1 lần nên bây giờ dân thận trọng hơn nên trồng rất ít và nằm rải rác.

Gia Lai: 'Bi an' cay chanh day va cac thuong lai Trung Quoc
Quả chanh tăng giá và giá dây giống có nguồn gốc từ Trung Quốc cũng tăng giá cao khiến nhiều nghi vấn đặt ra.

Các hộ trồng chanh cho biết, khi thu hoạch xong, thương lái đến tận nhà mua rồi xuất bán sang Trung Quốc. Giá cả hoàn toàn do các thương lái này chi phối.

Ông Nguyễn Văn Khanh, Trưởng phòng NN-PTNT Chư Pưh (Gia Lai) cho biết: Mấy năm trước, ông liên kết nhiều hộ dân xã H’Bông (huyện Chư Sê, Gia Lai) để đầu tư vườn chanh dây 30 triệu đồng. Tuy nhiên, sau 2 năm trồng, nhận thấy chanh dây không “dễ nuốt” khi liên tục mắc đủ bệnh, thậm chí chẳng có thương lái đến mua nên nhóm ông phá chanh, chấp nhận lỗ 10 triệu đồng tiền đầu tư.

Ông Hà Ngọc Uyển, Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Gia Lai cho biết, địa phương chưa có nhà sản xuất chanh dây mà hoàn toàn thông qua lái buôn thu mua vận chuyển sang các vùng khác bán, vì thế giá cả không ổn định, tồn tại nhiều rủi ro.

“Việc ồ ạt trồng chanh dây còn gây các hệ lụy như sẽ lấn chiếm đất trồng của các cây trồng khác, ảnh hưởng đến quy hoạch nông nghiệp. Nông dân không xác định được đất nào là phù hợp hay không nên cứ trồng, dẫn đến tình trạng sâu bệnh phát triển triển mạnh, gây thiệt hại sản xuất…, ngoài ra còn gây kiệt quệ, thoái hóa, ô nhiễm môi trường đất, mất cân bằng hệ sinh thái”, ông Uyển nói.

Điều đáng nói, để trồng 1 ha cà phê thì phải mất đến 3 năm mới thu hoạch được, còn 1 ha cao su thì mất đến trên 4 năm, cùng với chi phí lên đến tiền trăm triệu; vậy nhưng, người dân đã không ngần ngại chặt bỏ những vườn cây này để trồng chanh dây, khiến cho việc quy hoạch cây cà phê bị phá vỡ. Trong khi vấn đề tìm đầu ra chắc chắn cho quả chanh dây chưa hề có, vẫn phụ thuộc vào thương lái Trung Quốc.

Trên thực tế cũng đã có rất nhiều thương vụ tương tự mà người nông dân Việt Nam nếm “trái đắng” từ các thương lái Trung Quốc.