Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Chia sẻ kinh nghiệm phòng tránh bệnh tiêu điên khi cắt giống

Anh Trịnh Văn Ba ở thị trấn Ea K’Nốp, Ea Kar, Đăk Lăk chia sẻ với cộng đồng kinh nghiệm phòng tránh một trong các nguyên nhân gây bệnh tiêu điên phổ biến hiện nay mà anh đã làm khi cắt giống. Bài viết đúc kết thực tiển của một nông gia giàu kinh nghiệm.

Mấy năm trở lại đây, cùng với việc phát triển ồ ạt diện tích hồ tiêu là việc chọn giống không sạch, xử lí giống không đúng cách nên bệnh tiêu điên phát sinh rất nhiều, chủ yếu ở những trụ được cắt làm giống và ở tiêu con trồng mới. Nhiều vườn tiêu có bao nhiêu trụ đều bị hết bấy nhiêu, tổng thiệt hại không thể kể xiết. Qua thực tiển trồng tiêu nhiều năm, đúc rút được một số kinh nghiệm, tôi xin chia sẻ với cộng đồng và các bạn kinh nghiệm phòng tránh bệnh tiêu điên. Trong bài viết tôi cố gắng trình bày nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ để bà con dễ tiếp thu và vận dụng nhất là ở cách làm.  Bài viết có 2 phần:

1.Xử lí trụ tiêu sẽ cắt lấy giống

Gồm có 4 công đoạn

– Công đoạn thứ nhất : Trước khi cắt lấy giống 4 tuần, ngưng bón tất cả các loại phân bón gốc và đặc biệt, tuyệt đối không được sử dụng phân bón lá. Mục đích làm cho cây sinh trưởng chậm lại, khỏe, cứng cây ; giảm sốc sinh lí cho cả hom giống lẫn cây tiêu gốc để lại.

– Công đoạn thứ hai : Trước khi cắt lấy giống khoảng 1 – 2 ngày, sử dụng thuốc trừ sâu trừ nấm bệnh (ưu tiên dùng các loại thuốc trừ được nhiều loại sâu bọ, nấm bệnh) xịt thật kỹ dưới mặt đất và thân, lá, trụ… để tiêu diệt hết mầm mống sâu bệnh.

– Công đoạn thứ ba : Lấy hom giống. Dùng dao nhỏ, thật bén, lau sạch bằng nước khử trùng, cắt theo đường xéo khoảng 20 – 25 độ. Phần hom thân ở chỗ cắt sẽ là nơi sinh ra bộ rễ khỏe nhất, nếu dùng kéo cắt ngang hom giống sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều. Mỗi hom giống có độ dài khoảng 30cm tối thiểu phải có 3 mắt. Bỏ những thân dây nhỏ yếu và những đoạn đang non, còn lại lấy tất. Bó lại từng bó nhỏ đưa vào góc nhà tắm (hoặc nơi có môi trường tương tự  như độ ẩm cao, nhiệt độ thấp, ánh sáng yếu, không có gió…). Trước khi xếp vào góc nhà tắm, nhúng vào các dung dịch kích thích ra rễ. Xếp gọn theo chiều dựng đứng, để vài ngày đem ra trồng hoặc cho vào bầu ươm. Đừng để lâu quá hom tiêu sẽ phát rễ non, khi vào bầu hoặc trồng sẽ không tránh khỏi dập gãy rễ non rất nguy hại. Lúc này hom giống cần thời gian vài ngày ngủ để phân hóa mầm và rễ.

Chia sẻ kinh nghiệm phòng tránh bệnh tiêu điên khi cắt giống
Chia sẻ kinh nghiệm phòng tránh bệnh tiêu điên khi cắt giống

– Công đoạn thứ tư : Cực kì quan trọng, đó là ứng xử với trụ tiêu giống còn lại. Khi cắt lấy hom giống, nên để lại phần thân từ mặt đất lên khoảng 60cm, đây là tương lai của trụ tiêu về sau. Khoảng 3 tuần sau khi cắt hom giống, không làm gì cả, ngoại trừ việc duy trì giữ ẩm cho tới khi cây phát đọt non mới chăm sóc bón phân bình thường. Tuyệt đối không bón phân gốc, xịt phân lá ngay sau khi mới cắt hom giống. Cây tiêu đang sinh trưởng bình thường, việc bị cắt hom giống làm mọi sự trao đổi chất đảo lộn, sinh lí rối loạn. Lúc này cây tiêu cần có thời gian để tự điều chỉnh lấy lại sự cân bằng. Lấy hom xong , việc bón phân gốc và xịt phân bón lá ngay sẽ làm tiêu điên là cái chắc. Trong phân bón lá bao giờ cũng có các chất kích thích tăng trưởng, cây đang rối loạn mà kích thích tăng trưởng thì tiêu không điên mới là lạ.

2.Xử lí đất trồng

Thưa các bạn ! Phải thẳng thắn mà nói rằng, hiện nay và từ trước đến nay vẫn rất nhiều người mắc sai lầm trong việc xử lí đất trồng tiêu. Hầu như chỉ mới chú ý xử lí phần vỏ (cái hố) mà quên phần ruột (đất đưa vào hố). Những năm đầu mới trồng tiêu tôi cũng vậy mà còn tệ hơn thế nữa, cho tới khi tiêu bị bệnh chết nhanh chết chậm phải trồng dặm lại tôi mới biết mình đã sai ở chỗ nào và đã tìm ra cách xứ lí hiệu quả mà không cần đến thuốc hóa học.

Cách toi làm như sau : sau mùa mưa, lợi dụng đất đang ẩm, tôi đào hố để phơi hố suốt trong mấy tháng mùa khô. Số đất mặt dự tính để đưa xuống hố tôi cuốc lật, đảo vài lần cho thật khô nỏ. Khi mưa xuống, tôi trộn các loại phân tro, vôi trên miệng hố, đảo cho đều rồi lấp bằng miệng hố, vun đất xung quanh miệng hố tạo thành bồn (mục đích để khi tưới nước không bị tràn ra ngoài và mưa nhiều không cho nước tràn vào trong hố gây úng). Sau đó tưới đủ nước, để 1 – 2 ngày sau độ ẩm trong hố đã hợp lí mang giống tiêu ra trồng. Hom tiêu giống, tiêu con rất yếu chịu úng nước ta nên lưu ý.

Thưa các bạn ! Cách xử lí đất hàng ngàn đời của ông cha ta trước khi gieo trồng đến bây giờ vẫn không lạc hậu đó là “thứ nhất cày ải, thứ nhì rải phân”, hoặc “thêm hòn đất nỏ, thêm giỏ lúa”. Đất được cày phơi dưới nắng nhiều tháng, được đảo vài lần đât sẽ được giải độc hoàn toàn. Sâu bọ, nấm bệnh không thể sống phát triển, thậm chí dưới tác động của tia tử ngoại nang trứng của sâu bọ, bào tử nấm bệnh cũng sẽ bị tiêu diệt.

Cách xử lí đất tôi làm ở mức nhỏ lẻ, trồng dặm, hoặc trồng xen, nên phải dùng “cơ bắp”. Còn những ai trồng mới, địa hình thuận lợi thì sử dụng cơ giới. Việc xử lí đất hết mầm sâu bệnh và giải độc cho đất góp phần không nhỏ trong việc phòng ngừa bệnh tiêu điên. Cách xử lí đất như thế này thực sự là rất hiệu quả như tôi mong đợi.

Thưa cộng đồng, thưa các bạn !

Mùa trồng tiêu bắt đầu sôi động, bạn đã có giống tiêu khỏe mạnh, đất sạch, bạn sẽ tự tin, an tâm và bạn sẽ thành công.

Chúc cộng đồng thêm một mùa tiêu như ý !

Trịnh Văn Ba, khối 11, TT Ea K’Nốp

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Phòng trừ bệnh trên cây tiêu

Hiện nay, cây tiêu đang là cây trồng chính ở một số nơi. Để có những biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả, chuse24h xin chia sẻ bà con về phòng trừ bệnh trên cây tiêu, tham khảo một số thông tin về biện pháp kỹ thuật trình bày trong nội dung bài viết này.

SÂU HẠI CHÍNH TRÊN TIÊU

RỆP SÁP (Pseudococcus citri)

  • Xuất hiện nhiều trong mùa nắng, là loại sâu hại nguy hiểm nhất đối với cây tiêu. Rệp thường sống tập trung, gây hại ở gié bong, gié trái, ngọn non, cuống là, mặt dưới lá. Rệp sáp chích hút nhựa cây, nếu ở mật số cao, cây tiêu sinh trưởng kém, cằn cỗi, khô héo, chùm quả héo và rụng non. Chất bài tiết của rệp là môi trường cho nấm bồ hóng đen phát triển, bám đen cành lá và vỏ trái, làm giảm quang hợp và giảm giá trị sản phẩm.
  • Khi rệp phá hại lâu ngày ở vùng cổ rễ, chúng cộng sinh với loài nấm Bornetina ở trong đất, sợi nấm kết thành lớp dày tạo ra những khối u lớn có bề mặt xù xì màu trắng bao quanh các đoạn rễ, bên trong có rất nhiều rệp đủ các lứa tuổi bám chặt vào mặt rễ đã bong tróc hết vỏ để chích hút. Rễ bị hại nặng, cây tiêu rất cằn cỗi, lá vàng, ra hoa kết trái rất kém rồi héo dần và chết còn do nấm bệnh lây qua vết thương.

    Phòng trừ bệnh trên cây tiêu
    Phòng trừ bệnh trên cây tiêu

Biện pháp phòng trừ:

  • Vệ sinh vườn, tỉa cây làm choái (nọc tiêu), cây trồng xen để vườn thông thoáng. Sử dụng thuốc trừ rệp sáp chuyên dụng Maxfos 50EC liều dung 40 ml/bình 16 lít. Nếu rệp sáp tấn công lên phần cổ rễ, gốc thân, tưới hay phun thuốc trực tiếp lên thân từ 40 – 50 cm, sao cho nước thuốc thấm ướt đều phần gốc, cổ rễ (3-5l lít/nọc). Maxfos 50ECliều dùng 40 ml/bình 16 lít phun trừ rệp sáp, chích hút trên thân, ngọn non, mặt dưới lá, chum trái. Nên xử lý 2 lần cách nhau 7 – 10 ngày để diệt lứa rệp non mới nở từ trứng che dưới bụng rệp mẹ. Thường xuyên kiểm tra vườn, nếu phát hiện nên phun thuốc ngay để tránh lây lan. Các loại thuốc khác có thể sử dụng trừ rệp sáp như: Lorsban 30EC, Applaud, Oncol 20EC,…

RỆP MUỘI ĐEN ( Toxoptera aurantil)

  • Có 2 loại rệp: không cánh và có cánh. Rệp trưởng thành không cánh cơ thể trần trụi, hình quả lê dài 1,5 – 2 mm, màu đen hoặc hơi đỏ. Trong điều kiện nóng ẩm, một rệp cái đẻ trung bình 30 – 50 con và chỉ sau 7 – 10 ngày rệp non lại trở thành rệp cái và đẻ con, cho nên ổ rệp hình thành rất nhanh chóng.
  • Rệp muội sống tập trung ở các chồi non, lá non, trái non hút nhựa và làm lá non xoăn lại, cây tiêu chậm phát triển, các lá tiêu cong queo dị hình, quả bị khô héo. Trong quá trình sinh sống, rệp tiết ra chất thải là môi trường phù hợp cho nấm bồ hóng phát triển và dẫn dụ kiến. Rệp muội chích hút làm lan truyền bệnh virus từ cây tiêu bệnh sang cây tiêu khỏe.

    Phòng trừ bệnh trên cây tiêu
    Phòng trừ bệnh trên cây tiêu

Phòng trừ: có thể sử dụng Maxfos 50ECphun lá 40 ml/bình 16 lít, Permicide 50EC 15ml/bình 16 lít, Thiamax 25WDG 5 g/bình 16 lít.

TUYẾN TRÙNG

  • Loài tuyến trùng gây hại trên tiêu thường gặp nhất là Meloidogyne incognita.
  • Tuyến trùng kích thước cơ thể rất nhỏ, chỉ khoảng 0,5 mm. Đục lỗ chui vào sinh sống bên trong rễ, chích hút dịch cây và tạo thành các bướu rễ. Bộ rễ có bướu phát triển kém, đen từng đoạn và thối dần từ dưới lên.
  • Cây tiêu bị tuyến trùng hại các lá phía dưới chuyển màu vàng, dần dần tới các lá phía trên. Triệu chứng vàng lá giống như thiếu phân bón, cây tiêu sinh trưởng kém, lá bị vàng khô, xơ xác và cuối cùng cả cây bị chết khô.
  • Tuyến trùng tạo thành vết thương khiến cho rễ tiêu thường dễ bị nhiễm các nấm bệnh tấn công như Fusarium, Phytophthora, Rhizoctonia, làm cho cây chết nhanh hơn.

Phòng trừ:

  • Không lấy hom giống để trồng từ những vườn bệnh. Diệt sạch cỏ dại, giữ cho vườn tiêu thông thoáng. Tránh ngập úng, nhanh chóng tiêu nước khi mưa to.
  • Tăng cường phân chuồng và phân hữu cơ hoai mục, có bón thêm vôi bột để làm đất bớt chua. Nhổ bỏ cây bệnh nặng. Tiêu hủy, thu gom hết rễ, rắc vôi và thuốc trừ tuyến trùng
  • Dùng thuốc trừ tuyến trùng Carbosan 25EC, Oncol 20EC pha 40 – 50 ml/bình 16 lít nước, tưới vào mỗi hố 4 – 8 lít dung dịch thuốc phòng ngừa trước khi trồng.
  • Tưới thuốc thấm sâu vào xung quanh vùng rễ tiêu, cần tưới 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa.

BỆNH HẠI CHÍNH TRÊN TIÊU

BỆNH CHẾT NHANH

  • Do nấm phytophthora capsici
  • Bệnh có thể xâm nhập và gây hại ở tất cả các bộ phận của cây từ thân, lá, hoa, trái cho đến cổ rễ và rễ. Nhưng nguy hiểm nhất và làm cho cây tiêu bị chết hàng loạt là khi bệnh xâm nhiễm vào phần cổ rễ và phần rễ bên dưới.
  • Triệu chứng là cây tiêu đang tươi tốt thì héo rũ rất nhanh, hạt tiêu bị teo tóp lại, mạch dẫn bên trong thân thâm đen, sau đó đốt than cũng biến màu thâm đen và rụng, nọc tiêu có thể chết hoàn toàn trong vòng 1 – 2 tuần. 

     

Phòng trừ:

  • Khi phát hiện các triệu chứng đầu tiên thì dây tiêu đã bị nấm bệnh xâm nhập vào bên trong từ 2 – 3 tháng trước đó. Do vậy:
  • Cần kết hợp nhiều biện pháp đồng bộ và sớm ngay từ khi thiết kế vườn, chuẩn bị cây giống, bởi vì nếu để đến lúc bệnh đã lan mới vội vã mua thuốc về xử lý thì không thể nào cứu chữa kịp.
  • Không lấy giống ở những vườn tiêu đã bị bệnh. Chọn giống tiêu có khả năng kháng bệnh tốt (giống Lada Belantung có sức chống chịu cao với bệnh)
  • Đất trồng tiêu nên chọn loại đất tơi xốp, đảm bảo độ sâu 50 – 60 cm không bị đọng nước. Thiết kế vườn, đào rãnh để vườn dễ dàng thoat nước khi có mưa.
  • Thường xuyên vệ sinh vườn tiêu, làm sạch cỏ dại, cắt bỏ bớt các lá già, các dây lươn ở gốc để gốc tiêu thông thoáng.
  • Bón nhiều phân hữu cơ ủ hoai (15 – 20 kg/gốc/năm)
  • Bón NPK kết hợp với Hợp Trí Super Humic và Micromate giúp phục hồi bộ rễ, cung cấp vi lượng để vườn cây sinh trưởng khỏe.
  • Trong khi chăm sóc, làm cỏ, bón phân cố gắng tránh gây những vết thương cho gốc tiêu, rễ tiêu để hạn chế sự xâm nhập của nấm bệnh gây hại.
  • Các cây bị nặng cần đào bỏ, nhặt hết rễ tập trung tiêu hủy, rắc vôi 1 kg/hố để diệt mầm bệnh.

Phòng bệnh: Rửa vườn, quét gốc sau thu hoạch: phun Eddy 72WP (50 g/bình 16 lít) hay Norshield 86.2 WG + Phytocide 50WP (50 g + 30 g/bình 30 lít) tưới gốc và vùng cổ rễ ( 2- 3 tuần/lần).

BỆNH CHẾT CHẬM

  • Thời gian từ khi có biểu hiện bị bệnh cho đến khi chết có thể kéo dài cả năm. Bệnh làm chết cả khóm hoặc chỉ chết 1 – 2 dây. 

     

Phòng trừ:

  • Áp dụng các biện pháp tổng hợp như bệnh chết nhanh.
  • Tưới gốc định kỳ một tháng/lần bằng Keviar 325SC (25ml/bình 16 lít) hay Norshield 86.2WG (50 g/30 lít) trong mùa mưa.

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Quy trình chăm sóc cây tiêu phục hồi vườn và phòng trừ dịch hại

Quy trình chăm sóc cây tiêu phục hồi vườn tiêu qua các giai đoạn như: Phục hồi vườn tiêu sau thu hoạch; chăm sóc vườn tiêu giai đoạn đầu mùa mưa; chăm sóc vườn tiêu giai đoạn giữa mùa mưa; và giai đoạn chuẩn bị cho thu hoạch.

Quy trình chăm sóc cây tiêu phục hồi vườn và phòng trừ dịch hại
Quy trình chăm sóc cây tiêu phục hồi vườn và phòng trừ dịch hại
  • Phục hồi vườn tiêu sau thu hoạch:
    • Rửa vườn: sau khi hái xả, cắt tỉa bỏ cành sâu bệnh và cành vượt, phun Eddy 72WP (500 g/phuy 200 lít) hayNorshield 86.2WG (300 g/phuy 200 lít), phun ướt toàn bộ nọc tiêu, gốc tiêu để tẩy rửa nấm bệnh còn ký sinh trên lá cây tiêu.
    • Tạo mầm hoa cho tiêu: phun Hydrophos + Hợp Trí HK 7-5-44 + TE (500 ml + 500 g/phuy 200 lít), phun 2 lần cách nhau 15 ngày, giúp cho tiêu nhanh chóng phân hóa mầm hoa, ra hoa đều.
    • Phòng trừ bệnh Chết nhanh, Vàng lá chết chậm trên tiêu: nhằm ngăn chặn nấm Phythophthora, Pythium, Fusarium xâm nhập gây hại tiêu, tưới gốc bằng Eddy 72WP (500 – 600 g/phuy 200 lít), tưới 4 – 5 lít/gốc (tùy theo tuổi cây).
    • Quét gốc: Cắt bỏ cành sát mặt đất, pha Norshield 86.2WG (50 g/1 lít nước) quét hay phun ướt đến gốc và cổ rễ.
    • Bón phân gốc, phục hồi cây: bón phân chuồng hoai (10 – 20 kg/gốc) và Hợp Trí Super Humic + Micromate (25 – 50 g + 50 g/gốc) trộn chung rải đều làm tơi xốp đất, cung cấp các nguyên tố trung – vi lượng cần thiết cho tiêu suốt vụ.
    • Tái tạo bộ rễ mới: Hợp Trí Super Humic (250 g/phuy 200 lít) tưới 4 – 5 lít/gốc, giúp ra rễ mạnh, tăng hấp thu dinh dưỡng, cây nhanh hồi phục. Kết hợp với trừ tuyến trùng hại rễ và rệp sáp gốc bằng Carbosan 25EC + Maxfos 50EC (500 ml + 500 ml/phuy 200 lít).
  • Đầu mùa mưa:
    • Chuẩn bị ra hoa: phun Bud Booster (500 g/phuy 200 lít) thúc đẩy tiêu đâm chồi và ra hoa. Khi tiêu bắt đầu đâm chồi, chuỗi tiêu nhú dài 3 – 5 cm, phun Bortrac + Hợp Trí HK 7-5-44 + TE  (250 ml + 500 g/phuy 200 lít), giúp chuỗi tiêu dài, tăng đậu hạt, ngăn ngừa hiện tượng đóng hạt bồ cào và rụng chuỗi.
    • Trừ bọ xít lưới, rầy mềm: phun Thiamax 25WG + Permecide 50EC  (50 g + 125 ml/phuy 200 lít).
    • Chống rụng chuỗi: khi tiêu tượng hạt (hạt bằng đầu tăm), phun Bortrac + Caltrac (250 ml + 200 ml/phuy 200 lít) để hạn chế rụng chuỗi.
  • Giữa mùa mưa:
    • Phòng trừ bệnh chết nhanh, vàng lá chết chậm trên tiêu: cắt bỏ cành sát mặt đất, quét Norshield 86.2WG (50 g/1 lít nước) lên thân cây và cổ rễ, kết hợp tưới gốc bằng  Eddy 72WP (500-600 g/phuy 200 lít), tưới 4 – 5 lít/gốc.
    • Nuôi hạt mau lớn: phun 2 lần Multipholate (500 g/phuy 200 lít).
    • Phòng ngừa thán thư hạt: phun Keviar 325SC + Caltrac (300 ml + 200 ml/phuy 200 lít).
  • Chắc hạt – thu hoạch đồng đều: Hợp Trí HK 7-5-44+TE (500 g/phuy 200 lít) phun 1-2 tháng trước khi thu hoạch, từ  2  đến 3 lần.
    Quy trình chăm sóc cây tiêu phục hồi vườn và phòng trừ dịch hại
    Quy trình chăm sóc cây tiêu phục hồi vườn và phòng trừ dịch hại

    chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Chăm sóc vườn hồ tiêu trong mùa mưa

Sau một năm nuôi cây nở hoa kết trái, chúng ta thu hoạch một mùa vụ hạt tiêu vừa xong thì mùa mưa năm sau lại bắt đầu. Khi những cơn mưa đầu mùa vừa đủ ẩm, cây tiêu sẽ sinh rễ mới để sinh trưởng và phát triển với chu kỳ tiếp theo. Lúc này cây tiêu đòi hỏi được chăm sóc tốt.

Cùng thời kỳ này bộ rễ cây tiêu rất dễ bị tổn thương bởi các tác động từ bên ngoài. Khi bộ rễ đã tổn thương thì không hút được nước, không hút được các chất dinh dưỡng, các loại sâu, bệnh hại thừa cơ xâm nhập để tàn phá. Để có được bộ rễ cây tiêu khỏe mạnh, đủ sức nuôi cây cần làm đúng lúc, đúng cách các việc sau đây:

Chăm sóc vườn hồ tiêu trong mùa mưa
Chăm sóc vườn hồ tiêu trong mùa mưa

Tạo hệ thống rãnh thoát nước tốt:

Tùy địa hình, thời tiết từng vùng mà tạo hệ thống mương, rãnh thoát nước thích hợp. Mùa mưa lượng nước đọng lại trên mặt đất đã đành, mặt khác mực nước ngầm trong đất lại dâng lên cao, làm cho đất bí, có nguy cơ làm cho bộ rễ cây tiêu bị tổn thương, dẫn đến cây tiêu chết hàng loạt.

Vì vậy, cần đào mương, rãnh thoát nước cho sau mỗi trận mưa không để nước đọng lại trên vườn tiêu. Khi đất trong vườn còn ướt, nhão bùn, không nên đi lại nhiều. Chỉ tiến hành chăm sóc (làm cỏ, bón phân, xịt thuốc) khi tạnh ráo và đất đủ ẩm, dễ làm tơi xốp khi xới xáo. Cần lưu ý ở những vườn tiêu trồng trên đất dốc cần phải làm hệ thống thoát nước, không nên nghĩ rằng, đất dốc thì “nước chảy chỗ trũng”. Hơn nữa ở những vùng này có hệ thống thoát nước tốt cũng là biện pháp bảo vệ đất, chống xói mòn, chống rửa trôi chất màu trong đất. Ở vùng đất bằng phẳng, gần nguồn nước sông, suối, hồ lớn… hệ thống mương, rãnh thoát nước cần lưu ý hạ thấp mực nước ngầm xuống để lớp đất màu đủ thoáng khí.

Sau một trận mưa lớn, khi nắng ráo trở lại, cần phải xới nhẹ lớp đất đóng váng trên mặt để giữ ẩm trong đất thích hợp.

Xới lớp đất mặt, bón phân:

Có thể kết hợp những lần xới xáo để bón thêm phân. Vườn hồ tiêu chưa cho trái thì bón phân để thúc cho cây sinh trưởng tốt, vườn hồ tiêu sau thu hoạch thì bón phân để cây tiếp tục cho nhiều hoa, đậu nhiều trái.

Lượng phân bón trong suốt mùa mưa tùy đất tốt, xấu, có thể bón với số lượng mỗi gốc như sau:

  • Phân chuồng đã chế biến hoai, mục: 15 –20kg
  • Phân đạm urê : 100 – 200gam
  • Phân lân: Sup–per hoặc lân Văn Điển 200 – 300gam
  • Phân Kali: Suyn–phat 60 – 100 gam

Những vùng đất chua cần bón thêm vôi, mỗi gốc 100 – 200g vôi bột. Riêng phân chuồng và phân lân có thể trộn đều bón 1 lần vào đầu mùa mưa. Đạm và Kali thì phân chia làm 3 –4 lần bón, mỗi lần bón cách nhau 1 tháng. Lần cuối cùng bón vào cuối mùa mưa (tốt nhất là theo cách hướng dẫn của cán bộ khuyến nông ở địa phương). Những nơi có nguồn phân hữu cơ dồi dào, có thể tăng thêm lượng phân chuồng, giảm lượng phân vô cơ tương ứng càng tốt.

Cách bón đúng là rải đều quanh gốc phạm vi đường kính 1m, khi bón không nên cuốc sâu quá làm đứt rễ tiêu. Cũng có thể dùng các loại phân phun lên lá. Nếu phun nên pha loãng đúng lượng nước được hướng dẫn và phun vào buổi sáng sớm hoặc buổi chiều, không phun lúc nắng to dễ làm cháy lá.

Cắt cành, tạo dáng:

Cây tiêu đang phát triển cần theo dõi, khi cành lá chính vươn cao dùng dây nilon cột dây tiêu vào cây choái để cây tiêu bám vào đó mà phát triển, chú ý không cột quá chặt làm gẫy, dập dây tiêu. Cắt các cành dây lươn để tập trung nuôi cành ngang là cành cho trái sau này; cắt cành có sâu, bệnh, cành chết héo đem đốt, cắt bớt các cành mọc sát mặt đất cho thoáng gốc.

Cây tiêu có dáng hình trụ, các cành vươn đều ra xung quanh (chú ý lát cắt không làm dập nát vết cắt) là cây tiêu lý tưởng. Những vườn tiêu có cây choái sống cần chú ý tỉa bớt cành lá của cây choái để vừa tạo thông thoáng cho gốc tiêu vừa đề phòng gió mưa làm gẫy cây choái, hư hại đến cây tiêu. Đồng thời chú ý phòng trừ sâu bệnh cho cây tiêu.

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Chữa bệnh chết nhanh cho cây tiêu bằng vi khuẩn

Trong những năm qua, bệnh chết nhanh (CN), hay còn gọi là thối gốc, rễ trên cây tiêu, đã gây thiệt hại lớn cho người trồng tiêu trên cả nước. Tuy nhiên vẫn chưa có một phương pháp phòng và điều trị bệnh hữu hiệu.

Chia sẻ những khó khăn trên, mới đây các nhà Khoa học tại Đại học Nông lâm Huế đã nghiên cứu thành công giải pháp phòng trị bệnh CN trên cây tiêu bằng chế phẩm sinh học Pseudomonas. Giải pháp đã được áp dụng thử nghiệm tại nhiều vườn tiêu ở Quảng Trị, Đăk Lăk… và cho kết quả rất cao.

Chữa bệnh chết nhanh cho cây tiêu bằng vi khuẩn
Chữa bệnh chết nhanh cho cây tiêu bằng vi khuẩn

Dùng vi khuẩn ức chế vi khuẩn

Trong những năm qua, sản xuất hồ tiêu của Việt Nam bị hạn chế do một số bệnh hại gây nên, trong đó bệnh CN do nấm Phytophthora capsici là bệnh gây hại chủ yếu.

Nấm Phytophthora capsici có thể tấn công, gây hại trên tất cả các bộ phận và các giai đoạn sinh trưởng của cây tiêu. Tại một số vườn tiêu, bệnh CN gây chết hàng loạt, có khi lên đến 100%, khiến cho nông dân nhiều nơi phải phá bỏ vườn tiêu, chuyển đổi cây trồng gây tốn kém, mất thời gian, công sức…

Trước khó khăn đó, đầu năm 2005, các nhà khoa học tại Đại học Nông Lâm Huế đã bắt tay nghiên cứu, thực nghiệm tại nhiều vườn tiêu bị bệnh trên cả nước. Qua nghiên cứu, tìm, phân lập, các nhà Khoa học đã phát hiện trong rễ cây tiêu có vi khuẩn Seudomonas, là vi khuẩn có khả năng ức chế nấm gây bệnh chết nhanh Phytophthora capsici trên cây tiêu. Đây được xem là một phát hiện mang tính đột phá dẫn đến sự thành công sau này.

TS. Trần Thị Thu Hà trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora capsici tồn tại trong đất xâm nhập vào phá hủy bộ rễ cây, gây ra hiện tượng rụng lá và đốt, thường bắt đầu từ ngọn trở xuống… Chính vì vậy, việc nghiên cứu và sử dụng vi khuẩn đối kháng Seudomonas cấy lây nhiễm vào rễ, thân cây tiêu bị bệnh để ức chế và triệt tiêu nấm bệnh gây hại Phytophthora capsici đã cho kết quả rất cao.

Biện pháp phòng trừ sinh học bằng các vi sinh vật đối kháng nói chung chưa được nghiên cứu và ứng dụng nhiều trong sản xuất nông nghiệp ở nước ta. Vì vậy, việc nghiên cứu sản xuất chế phẩm sinh học Pseudomonas ứng dụng trong phòng và điều trị bệnh CN trên cây tiêu là việc làm cấp thiết nhằm vực lại diện tích trồng tiêu của cả nước bị bệnh CN tàn phá trong thời gian qua.

Hiệu quả cao – dễ sử dụng

Ở Việt Nam, bệnh CN làm năng suất hồ tiêu hàng năm giảm 15 – 20%, nhiều vườn tiêu bị thiệt hại lên tới 100%, do không có kinh nghiệm phòng trừ, quản lý bệnh, sử dụng thuốc hóa học không đúng cách và đặc biệt là sử dụng lại giống đã bị nhiễm bệnh. Thực tế cho thấy đã có nhiều phương pháp được bà con nông dân áp dụng, tuy nhiên vì một số lý do nên kết quả không được cao. Hơn nữa, hiện nay ở Việt Nam chưa có giống tiêu chống chịu được bệnh CN.

Theo TS. Hà, sử dụng chế phẩm pseudomonas để phòng bệnh hơn là chữa bệnh. Thực hiện phòng bệnh trước mùa mưa (mùa mưa là thời điểm cao nhất của bệnh CN) bằng cách tưới vào thân, gốc và bón lót giống như các loại phân hóa học nên rất dễ dùng. Nếu áp dụng đúng kỹ thuật có thể giảm tỉ lệ cây chết do bệnh xuống từ 15 – 35%, cao hơn nhiều so với các phương pháp khác.

Bên cạnh đó vi khuẩn Seudomonas còn tiết ra chất kích thích sinh trưởng idole, acetic acid, kích thích cây trồng sinh trưởng phát triển mạnh tăng sức đề kháng chống bệnh. Đồng thời, sản phẩm không ảnh hưởng tới môi trường cũng như nông sản sau thu hoạch.

Đặc biệt chế phẩm pseudomonas có thể dùng để xử lý hom tiêu giống, giúp loại bỏ các mầm bệnh và phát triển nhanh gấp 2 lần so với nhân hom giống bình thường.

Với sáng kiến sản suất chế phẩm sinh học từ các chủng vi khuẩn seudomonas và phát triển thành chế phẩm sinh học Pseudomonas để phòng trừ bệnh, áp dụng từ khâu sản xuất tiêu giống cho đến khi trồng đại trà, mở ra một triển vọng mới giúp người dân trồng tiêu hạn chế thiệt hại do bệnh CN gây ra. Ưu điểm của chế phẩm là giúp nông dân chủ động sản xuất và giá thành rất thấp, thấp hơn 2 – 3 lần so với các phương pháp khác, lại không gây ô nhiễm môi trường, không độc hại…

TS. Hà cho biết thêm, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục phát triển chế phẩm sinh học đa dạng hơn để áp dụng cho các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao khác… Hiện chế phẩm sinh học Pseudomonas mới chỉ được sản xuất quy mô nhỏ phục vụ cho việc nghiên cứu và thử nghiệm tại một số tỉnh như: Quảng Trị, Đăk Lăk… Trong thời gian tới, sẽ được chuyển giao công nghệ để sản xuất theo quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân.

Theo Báo Gia Lai điện tử

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Cách phòng trị bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh hiện nay đã trở thành dịch bệnh gây hại nặng nề cho nhiều vùng trồng tiêu khắp cả nước. Bài viết sau đây nhằm góp phần giúp bà con biết cách phòng trị dịch bệnh này một cách có hiệu quả.

Cách phòng trị bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu
Cách phòng trị bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu

Bệnh chết nhanh trên hồ tiêu do nấm Phytophthora capsici gây ra. Bệnh có thể gây hại ở tất cả các bộ phận của cây nhưng nguy hiểm nhất vẫn là vùng cổ rễ. Nấm gây bệnh có nguồn gốc thủy sinh, gặp mưa ẩm ướt kéo dài sẽ phát triển mạnh, ngấm ngầm tấn công và hủy hoại bộ rễ, làm cho việc dẫn truyền nước và dinh dưỡng nuôi cây bị ngừng trệ. Khi phát hiện thấy cây bị chết thì thực ra bộ rễ của chúng đã bị nấm gây hại trước đó hàng tháng rồi, vì thế cây tiêu thường bị chết hàng loạt vào cuối mùa mưa đầu mùa khô.

Để hạn chế tác hại của bệnh, phải áp dụng kết hợp nhiều biện pháp hợp lý trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, trong đó phòng bệnh là quan trọng nhất. Sau đây là một số biện pháp chính:

– Không nên trồng tiêu trên đất trũng, thoát nước kém. Phải phơi ải đất trước khi trồng.

– Đắp bờ không cho nước bên ngoài chảy vào vườn tiêu. Hạn chế việc đi lại của người và gia súc từ vườn tiêu đã bị bệnh sang vườn tiêu khỏe.

– Vườn tiêu phải có hệ thống rãnh thoát nước tốt, để gốc tiêu không bị đọng nước, ẩm ướt khi có mưa.

– Thu gom sạch tàn dư của cây tiêu và cỏ dại trong vườn để tiêu hủy trước khi trồng tiêu mới.

– Phải trồng thưa (hàng cách hàng 3 m, trụ cách trụ 2 m) để vườn tiêu luôn thông thoáng, khô ráo.

– Đào hố trồng xong, cứ mỗi mét vuông hố trồng tưới 2 lít dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL nồng độ 0,1% (cứ 100 ml thuốc pha với 100 lít nước). Sau đó bón lót cho mỗi hố 10-20 kg phân hữu cơ mục (có trộn chế phẩm Trichoderma), trộn đều phân với đất, lấp đất cao hơn thành mô rồi trồng tiêu lên trên. Không trồng sâu dưới mặt đất rồi sau này đắp đất bồi gốc thành mô.

– Trồng giống tiêu ít nhiễm bệnh như: Lada Belantoeng, tiêu Vĩnh Linh…

– Không lấy giống ở những vườn tiêu đã bị bệnh. Trước khi giâm, nhúng hom tiêu vào dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL (pha nồng độ 0,1%). Giâm hom xong, cứ mỗi mét vuông giâm tưới 2 lít dung dịch nước thuốc này, sau đó cứ khoảng 20 ngày tưới nhắc lại một lần.

– Dọn sạch cỏ dại, cắt tỉa cây nọc, cây che bóng, dây lươn… Tỉa bớt lá gốc (cách mặt đất 50-60cm) để gốc tiêu nhận được nhiều ánh nắng.

– Không trồng xen những cây cùng là ký chủ của nấm Phytophthora vào vườn tiêu như cà tím, cà pháo, cà chua, ớt, bầu bí, khoai sọ, cà rốt, súp lơ…

– Tránh gây vết thương ở vùng gốc, rễ tiêu để hạn chế sự xâm nhập của nấm bệnh.

– Những cây đã bị chết hoặc bệnh nặng không thể phục hồi, phải thu gom sạch sẽ thân, lá và cả bộ rễ đem tiêu hủy. Rải vào gốc vừa nhổ 0,5 kg vôi bột và tưới 2-3 lít dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL (pha nồng độ 0,1%) để khử trùng đất trước khi trồng lại.

– Vào những tháng mùa mưa sử dụng luân phiên ba loại thuốc (định kỳ 20 ngày/lần):

* Lần 1: Tưới dung dịch nước thuốc Treppach bul 607SL (pha nồng độ 0,1%), liều lượng 2 lít/m2 đất xung quanh gốc tiêu.

* Lần 2: Phun Alpine 80WDG (pha 30-40g thuốc/bình 16 lít), phun ướt đều tán lá.

* Lần 3: Tưới dung dịch nước thuốc Mexyl MZ 72WP (pha nồng độ 0,2%), liều lượng 2 lít/m2 đất xung quanh gốc tiêu.

Đến lần thứ 4, 5, 6… quay lại từ đầu giống như lần 1, 2, 3… Để thuốc phát huy được tác dụng và mang lại hiệu quả cao, khi tưới thuốc đất phải ẩm, nếu đất khô phải tưới ẩm trước khi tưới thuốc.

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Một số biện pháp để tránh sự hủy diệt các vườn tiêu do sâu bệnh

Một số biện pháp để tránh sự hủy diệt các vườn tiêu do sâu bệnh – Hiện nay, có tới 80% diện tích hồ tiêu của Việt Nam đã xuất hiện bệnh rễ do tuyến trùng và nấm gây hại. Nếu vấn đề này không có những biện pháp để phòng trừ kịp thời thì trong vài năm nữa Việt Nam sẽ không còn giữ được vị trí hàng đầu về lượng hồ tiêu xuất khẩu trên thị trường thế giới.

Một số biện pháp để tránh sự hủy diệt các vườn tiêu do sâu bệnh
Hồ tiêu ở xã Thuận Hạnh (Đăk Song) – Đăk Nông

Các địa phương như Đồng Nai, Bình Phước, Đăk Nông, Đăk Lăk, Gia Lai, Phú Quốc trong những năm vừa qua cũng đã có không ít diện tích hồ tiêu bị sâu bệnh gây tác hại nghiêm trọng. Nhiều vườn tiêu bị tiêu hủy hoàn toàn mà nguyên nhân chính là do tác hại của sâu bệnh đã xâm nhập hủy hoại bộ rễ. Một số loại sâu bệnh hại nguy hiểm nhất cho cây tiêu gồm có tuyến trùng nốt sần (Meloidogyne); các nấm gây thối rễ (phytopthora palmivora, Fusarium spp, Pythium…); rệp sáp (Pseudococcus citri)…

Các sâu bệnh đó từng bước xâm nhập vào bộ rễ cây hồ tiêu từ ít đến nhiều, từ năm này sang năm khác, dần dần sinh sôi và phát triển với một khối lượng quần thể lớn đủ để làm hủy hoại cả bộ rễ của cây, hút các chất dinh dưỡng có ở trong các mô tế bào của bộ rễ. Do bị sâu bệnh nên cuối cùng, bộ rễ không còn khả năng hút nước, hút các chất dinh dưỡng để nuôi cây dẫn tới hậu quả là cây hồ tiêu bị vàng héo, khô chết.

 

Để hạn chế tối đa các loại sâu bệnh phá hoại, người nông dân cần phải thực hiện đồng bộ, liên hoàn các biện pháp canh tác nông học và hóa học trong cả quá trình chăm sóc cây tiêu.

Cụ thể, chọn vùng đất trồng phải là nơi dễ dàng thoát nước, không bị ngập úng trong mùa mưa để phòng tránh bệnh chết nhanh hay chết đột ngột. Tầng đất canh tác có độ dày trên 60 cm, phía dưới không có đá bàn. Chọn những giống tiêu có khả năng kháng được bệnh rễ như: Lada Belangtoeng, Vĩnh Linh…

Khi trồng mới, mọi người phải kiểm tra xem trên cây con có rệp sáp hay không. Nếu có thì phải phun phòng trừ bằng thuốc Supracid với nồng độ 0,2% (2ml thuốc trong 1 lít nước). Nếu để rệp sáp tấn công và phát triển thành bộ rễ thì chúng sẽ tạo thành các ổ sưng u lớn gọi là “tổ mang xông” thì không còn khả năng cứu chữa bằng thuốc hóa học nữa.

Nếu phát hiện có rệp ở giai đoạn cây còn nhỏ thì dùng thuốc Supracid pha 0,3% để tưới vào gốc. Trên mặt đất gần với gốc tiêu rải thuốc Basudin để diệt kiến nhằm tránh không cho kiến vận chuyển rệp lan sang cây khác trong vườn. Khi trồng mới phải có đủ phân hữu cơ có chất lượng tốt (phân trâu bò, vỏ cà phê đã được ủ chế biến…) cần có từ 0,5-1 kg phân lân nung chảy trộn với phân chuồng để giúp cho bộ rễ phát triển thuận lợi.

Khi trồng mới cần trộn 30-50 gam thuốc trừ tuyến trùng như Mocap, Vimocap… vào phân chuồng để diệt tuyến trùng bảo vệ bộ rễ còn non yếu của cây con ngay từ đầu. Sau khi trồng mới phải dùng các tàn dư thực vật như rơm, rạ, vỏ đậu đỗ cây phân xanh tủ gốc dày để giữ ẩm, tăng lượng chất hữu cơ cho đất, chống cỏ dại vùng gốc hồ tiêu, tủ gốc còn có tác dụng làm tăng lượng lân và kali dễ tiêu trong đất.

Cần trồng cây bóng mát bằng cây keo đậu Cuba (Leucaena Leucocephala) để điều hòa tiểu khí hậu trong cả thời kỳ kinh doanh (nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng, gió, mưa) và điều hòa sự ra hoa đậu trái. Mật độ trồng là 6m x 6m khi cây lớn có thể tỉa bớt. Cây bóng mát còn kết hợp làm trụ sống. Trong vườn tiêu phải có cây trồng xen để che phủ, bảo vệ, cải tạo đất. Ngoài cây đậu đỗ, phân xanh còn có thể trồng cây cúc vạn thọ để lấy thân lá khi cây đã ra hoa dùng làm nguyên liệu ép xanh, tủ gốc. Trong thân lá, hoa, cây cúc vạn thọ có chứa chất có tác dụng như nematicid diệt được tuyến trùng.

Hàng năm hay cách năm phải có bón phân hữu cơ (tốt nhất là phân chuồng đã được ủ hoai) để bón cho vườn tiêu. Phân hữu cơ ngoài việc cung cấp chất dinh dưỡng, cải tạo lý hóa tính của đất, giữ ẩm nó còn có tác dụng quan trọng là ngôi nhà để cho các vi sinh vật có ích tồn tại phát triển để ngăn ngừa hoặc tiêu diệt các vi sinh vật gây hại.

Dùng các loại phân hữu cơ, hữu cơ sinh học, sinh hóa hữu cơ hoặc phân vi sinh có chứa nguồn xạ khuẩn (tricoderma) để ức chế hoặc tiêu diệt các vi sinh vật và sinh vật gây hại. Đây là biện pháp đấu tranh sinh học cần được coi trọng trong vườn tiêu.

Cần lựa chọn các loại phân bón sinh hóa hữu cơ chuyên dùng để bón cho cây hồ tiêu khi thiếu lượng phân chuồng (như phân sinh hóa hữu cơ chuyên dùng cho cây hồ tiêu khi bón lót và bón thúc có thương hiệu là Komix). Trong phân chuyên dùng này đã có phối trộn đạm, lân, kali và các nguyên tố trung lượng, vi lượng theo yêu cầu của cây hồ tiêu. Không được lạm dụng bón phân hóa học với liều lượng cao, liên tục trong nhiều năm làm thay đổi lý hóa tính theo chiều hướng xấu của đất, tạo điều kiện cho vi sinh vật gây hại phát triển tấn công vào bộ rễ hồ tiêu. Chủ động sử dụng cây choái sống (keo đậu Cuba, muồng đen, hồng nước, cà na…).

Tránh làm cỏ xáo xới vùng gốc tiêu trong mùa mưa. Khi rễ tiêu bị đứt trong mùa mưa thì lâu lành, “vết thương” tạo điều kiện rất thuận lợi cho các loại nấm bệnh xâm nhập vào để hủy hoại bộ rễ của cây hồ tiêu. Nếu trong mùa mưa vườn tiêu bị ngập úng, đây là điều kiện rất thuận lợi để cho nấm bệnh lan truyền gây bệnh chết nhanh vườn tiêu (do nấm phytopthora). Bón phân hóa học trong mùa mưa chỉ rải đều trên bề mặt vùng gốc tiêu tránh đào rãnh để không làm đứt rễ.

Bón phân hữu cơ vào đầu mùa khô được tiến hành khi đất không quá ẩm ướt để tránh tác hại của nấm bệnh xâm nhập vào vết thương. Chỉ đào rãnh ở xung quanh mép bộ tán của cây tiêu. Cần nhớ rằng, trong vùng bộ rễ cây tiêu đã có các loại nấm bệnh thường trực. Nếu khâu làm cỏ xáo xới bón phân, chăm sóc do con người vô tình hoặc thiếu hiểu biết mà tạo ra các vết thương ở bộ rễ thì đây là hiểm họa của các vườn tiêu dẫn tới con đường vườn tiêu bị hủy diệt. Nếu vườn cây bị bệnh tuyến trùng thì các nấm bệnh sẽ xâm nhập vào rễ theo con đường của tuyến trùng để cùng hủy diệt bộ rễ…

Theo: PGS.TS. Phan Quốc Sủng

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu

Tuy cây tiêu mới được trồng chưa lâu nhưng bà con nông dân ở Đăk Nông đã biết thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu đầy đủ nên ngày càng có nhiều hộ trồng tiêu đạt năng suất cao.

Thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu
Thâm canh hợp lý giúp phòng, trừ dịch hại trên cây tiêu

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 11.280 ha hồ tiêu, sản lượng đạt 11.777 tấn. Đáng chú ý là thời gian qua, đa số các vườn cây tiêu đều được bà con thâm canh cao và đạt năng suất khá lớn, có vườn tiêu đạt năng suất bình quân 5 kg/trụ. Thậm chí, nhiều vườn tiêu của bà con còn đạt trên 10 kg/trụ. Như vậy, nếu trồng với mật độ 1.600 trụ/ha thì sản lượng tiêu tương ứng là 8 tấn. Để đạt được năng suất này, nhiều hộ trồng tiêu ở các địa phương trong tỉnh đã áp dụng các biện pháp thâm canh hợp lý, tăng cường giải pháp bón phân cân đối để cung cấp chế độ dinh dưỡng cho cây tiêu đã được bà con quan tâm đúng mức.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, một hộ trồng tiêu lâu năm ở xã Nâm N’Jang (Đắk Song) thì để vườn tiêu phát triển ổn định, gia đình ông đã trồng cây tạo bóng mát để điều tiết năng suất cũng như cải tạo hệ thống thoát nước tốt cho vườn tiêu… Trong đó, hệ thống thoát nước là yêu cầu hàng đầu. Vì thế, ông Hiếu đã thiết kế ngay khi lập vườn, nhất là đối với những vị trí mặt đất không được bằng phẳng. Nhờ điều tiết nước tốt nên vườn tiêu không bị ứ đọng nước, tránh được trường hợp tổn thương cho rễ tiêu và nấm bệnh xâm nhiễm nên vườn tiêu luôn xanh tốt và đạt năng suất khá cao. Ngoài việc trồng cây che bóng, nhiều hộ trồng tiêu còn chú trọng đến khâu làm đất. Ông Nguyễn Văn Dũng ở xã Đắk Sin (Đắk R’lấp) cho biết: “Qua tài liệu, sách báo tôi thấy, lâu nay, tập quán làm bồn sâu khi trồng để sử dụng bồn như là nơi chứa phân trong mùa mưa, chứa nước trong mùa khô là điều kiện lý tưởng để sâu bệnh tấn công. Do vậy, tôi đã tạo cho vườn tiêu có một chân nền đất lý tưởng và trồng thêm hoa vạn thọ, cây lạc dại nhằm ngăn cản sự lây lan của sâu hại cũng như cải tạo đất”. Cũng theo ông Dũng, thông thường, cây tiêu không cần lượng nước tưới nhiều trong mùa khô, mỗi lần tưới chỉ cần từ 100-120lít/trụ. Vì thế không cần làm bồn quá sâu nhằm tạo điều kiện thoát nước cho vườn trong các đợt mưa lớn dài ngày. Ngoài ra, vườn tiêu cũng cần được tạo tỉa thông thoáng, cắt bỏ các cành tiêu mọc sát đất và các dây thân vô hiệu mọc ra từ tán. Cây trụ sống cần được rong tỉa thật thoáng trong mùa mưa. Các bộ phận cây tiêu bị bệnh cần được dọn sạch khỏi vườn để tiêu hủy. Nhờ vậy, vườn tiêu của gia đình ông luôn đạt từ 6-7 tấn tiêu/ha/năm.

Sâu bệnh hại trên cây tiêu là một vấn đề cực kỳ khó khăn mà người sản xuất phải đối đầu khi trồng loại cây này. Theo Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh thì một số loại sâu bệnh hại nguy hiểm có thể làm vườn tiêu suy kiệt nhanh chóng, thậm chí bị hủy hoại. Trong nhiều trường hợp, trên cây tiêu xuất hiện cả 3 nhóm đối tượng là rệp sáp, tuyến trùng và nấm bệnh thì bà con cần có sự kiểm tra, phòng trừ một cách tổng hợp. Ngoài ra, tại các vườn tiêu còn thiếu các dưỡng chất như calcium, ma-nhê, đạm, kali… nên bà con cần theo dõi và cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây. Ông Lê Văn Khoen ở xã Thuận Hạnh (Đắk Song) cho biết: “Rệp sáp hại rễ tiêu là loài gây hại nguy hiểm và khó phòng trị vì nó tấn công phần rễ tiêu dưới mặt đất. Khi hại nặng, rệp sáp làm thành các măng xông dày chung quanh rễ tiêu và ẩn náu bên trong nên phải dùng các loại thuốc hóa học có tinh dầu có thể thấm hoặc phá hủy lớp măng xông này để diệt rệp sáp. Còn bệnh vàng lá chết chậm, chết nhanh do tuyến trùng là một trong những bệnh hại nguy hiểm nhất của cây tiêu. Bệnh này phát sinh trên hệ thống rễ bị tổn thương nên cây mất khả năng hút nước và dinh dưỡng làm suy kiệt dần và có thể chết. Bệnh lây lan nhanh trong đất và tác nhân gây bệnh tồn tại lâu trong đất. Do vậy, đối với bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora capsici gây ra thì gia đình tôi thường sử dụng các loại thuốc Aliette, Ridomil, Funguran, Bordeaux 2% phun lên cây hoặc tưới 2-3 lít/gốc. Còn bệnh thán thư thì nên dùng Carbendazim, Thio M, Topsin M, Bendazol, SCORE 250 EC để phun…”.

Tuy nhiên, đối với các loại sâu bệnh hại nguy hiểm trên cây tiêu, người dân nên thực hiện phương châm: “Phòng bệnh là chính, phát hiện sớm để chữa trị kịp thời”. Chỉ dùng đơn độc biện pháp hóa học (thuốc bảo vệ thực vật) thường ít hiệu quả, bà con cần áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cùng với các biện pháp như chọn giống, canh tác, biện pháp sinh học, hóa học để khống chế nguồn sâu bệnh hại dưới ngưỡng gây hại, bảo vệ được thiên địch, giữ cân bằng về mặt sinh học, không gây ô nhiễm môi trường sinh thái…

Theo Văn Tâm (Báo Đăk Nông điện tử)

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Một số ích lợi của vi nấm Trichoderma

Một số ích lợi của vi nấm Trichoderma trong việc trồng và chăm sóc tiêu là rất quan trọng nhưng còn nhiều bà con nông dân chưa rõ. Chuse24h mong muốn đem lại cho bà con những hiểu biết nhất định nhưng nội dung vẫn còn nhiều hạn chế là điều tất yếu, Chuse24h mong được bà con cùng trao đổi.

*Đặc tính sinh trưởng :  Trichoderma (Tricho) sinh sản vô tính theo cấp số nhân, sinh trưởng mạnh mẽ với nhiệt độ từ 25 – 30 độ C, tồn tại trên môi trường thuận lợi khoảng 18 tháng. Có thể bị huỷ diệt dưới ánh nắng kéo dài trong 2 giờ với nhiệt độ cao và trời mưa nhiều ngày như năm nay.

*Cơ chế hoạt động : Cơ chế tiết men (enzyme), đây là cơ chế quan trọng giúp Tricho đối kháng hiệu quả với các loại nấm gây bệnh.

Nấm Tricho có khả năng kích thích sự sinh trưởng của cây trồng. Tricho bám vào những vùng rễ cây như những sinh vật cộng sinh khác, sự đeo bám này mang lại lợi ích cho cả cây trồng lẫn tricho. Nó tiết ra đất những chất kích thích để rễ cây ăn sâu xuống lòng đất, làm cho rễ khoẻ hơn và tăng khả năng hút dinh dưỡng, tăng khả năng phòng vệ, tạo thành một lớp măng-sông bảo vệ vùng rễ cây tránh sự xâm nhập của mầm bệnh của các loại nấm bệnh, làm giảm khả năng nhiễm bệnh nhờ Tricho bám vào các đầu rễ cây, tăng khả năng ra hoa, thụ phấn, tăng trọng lượng quả và chiều cao của cây, làm tăng năng suất cây trồng…

Tricho còn cung cấp cho đất một lượng N cho cây dưới dạng nitrat, aminonium và các nguồn đạm hữu cơ mà đặc biệt là amino acit, P (lân), tham gia vào thành phần cấu trúc, phân hũy cellulose, phân giải lân chậm tan.

*Tại sao nó có tên “Nấm đối kháng – Trichoderma”: do nó có khả năng kiểm soát tất cả các loài nấm gây bệnh khác, giết nhiều loài nấm gây thối rễ tác nhân gây nên bệnh chết nhanh, chết chậm của nấm Phitophthora, Pythium, Fusarium…Tricho tiết ra một enzyme làm tan vách tế bào của các loài nấm khác. Sau đó nó có thể tấn công vào bên trong loài nấm gây hại và biến nó thành thức ăn và tạo nên những hữu cơ có lợi. Sự kết hợp này cho phép nó bảo vệ vùng rễ của cây trồng chống lại các loài nấm gây thối rễ. Nó còn giúp tái tạo, phục hồi lại các rễ bị tổn thương do tuyến trùng hoăc rệp sáp gây ra.

Tricho còn tạo ra chất có hoạt tính tương tự như “thuốc kháng sinh”, có tác dụng kìm hãm sự tăng trưởng của tác nhân gây bệnh đồng thời nó là một “ký sinh”giết chết các loài gây bệnh, tiết ra các enzyme phân huỷ chúng.

*Ích lợi của vi nấm Trichoderma:

-Ủ phân hữu cơ mau hoai mục, tăng sinh khối vi sinh vật có lợi.

-Bảo vệ cây khỏi tác nhân gây bệnh.

-Giảm thiểu thuốc hoá học để trừ sâu bệnh.

-Giảm lượng phân hoá học.

-Giảm ô nhiễm môi trường.

-Có một nền đất tơi xốp, hạn chế cỏ dại…

chuse24h

Chuyên mục
Nông nghiệp - Chăn nuôi Nông sản Tiêu

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai

Trồng tiêu trên cây trụ sống là một mô hình kinh tế mới được nông dân huyện Chư Pưh áp dụng trong 5 năm trở lại đây. Với những hiệu quả thiết thực mà cách làm này mang lại, nhiều địa phương trên địa bàn huyện đã và đang tích cực phát triển, từng bước nhân rộng mô hình. Ia Hrú được xem là một xã điển hình như thế.

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai
Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống đang được phát triển và nhân rộng

Những năm trước đây, khi mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống bắt đầu xuất hiện, người dân Ia Hrú còn e ngại và hoài nghi về hiệu quả kinh tế thật sự mà nó mang lại. Bởi thế, thay vì mạnh dạn áp dụng, nhiều nông hộ vẫn trung thành với cách làm cũ là trồng tiêu trên trụ chết như gỗ, gạch, bê tông. Thực tế cho thấy trồng tiêu trên cây trụ chết trong điều kiện không che bóng có thể đạt được năng suất cao, nhưng kèm theo đó là sự suy kiệt nhanh chóng do ra hoa quả quá độ và sự bùng phát của nhiều loại bệnh nguy hiểm làm hủy diệt vườn tiêu.

Theo ông Lê Lai- Phó Chủ tịch UBND xã Ia Hrú- trồng tiêu trên cây trụ sống là kiểu canh tác bền vững, vừa che bóng, vừa kéo dài thời gian khai thác vườn tiêu, hạn chế được các bệnh nguy hiểm và giảm bớt chi phí đầu tư ban đầu. Ông Lai cũng cho biết, UBND xã thường xuyên phối hợp với Phòng Nông nghiệp, Trạm khuyến nông huyện tổ chức những buổi tập huấn để tuyên truyền, hướng dẫn cho bà con hiểu và tin tưởng vào mô hình mới.

Từ việc trồng thử nghiệm, người dân xã Ia Hrú đã và đang dần phát triển, nhân rộng mô hình. Đến nay, diện tích hồ tiêu được trồng trên cây trụ sống của toàn xã khoảng trên dưới 30 ha. “Thông thường, cây trụ sống được trồng 1-3 năm trước khi trồng tiêu. Nếu trồng tiêu cùng năm với trụ sống thì bắt buộc phải trồng trụ tạm vì khi đó trụ sống còn nhỏ, chưa có chỗ cho tiêu leo bám. Cây trụ tạm phải tốt để tiêu có thể leo bám trong vòng 2-3 năm trước khi cây trụ sống đủ lớn cho tiêu leo bám”- ông Lai cho hay.

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai
Nhiều nông dân sử dụng keo lai làm cây trụ sống cho tiêu

Các loại trụ sống phổ biến mà người trồng tiêu áp dụng là hông, keo, lồng mức, gòn… được trồng bằng cành hoặc ươm bằng hạt. Giống các loại cây này nông dân chủ yếu mua ở TP. Pleiku và Đak Lak, trừ cây gòn đa số là tự ươm bằng hạt. Mỗi loại cây dùng làm trụ sống cho tiêu đều có công dụng và thế mạnh riêng. Theo đánh giá của nhiều nông dân, keo là loại cây có ưu thế hơn cả vì lá của cây này nhỏ vừa có khả năng che mát nhưng cũng vẫn có tán xạ để ánh sáng xuống cho tiêu quang hợp. Bên cạnh đó, keo là cây họ đậu nên nó không cạnh tranh đạm với cây tiêu và có ưu điểm lớn rất nhanh và có tuổi thọ cao. Khi cắt trụi cành, cây keo không chết và cành, lá của nó còn có thể dùng để làm thức ăn chăn nuôi cho gia súc như heo, trâu, bò và dê…

Mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống ở Gia Lai
Anh Hải đang áp dụng mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống

Anh Lê Đức Hải là chủ nhân của vườn hồ tiêu hơn 2 ha đang độ ra trái. Cũng được tư vấn và biết đến mô hình trồng tiêu trên cây trụ sống từ những ngày đầu nhưng anh vẫn lo ngại và chần chừ chưa dám áp dụng. Năm 2010, sau khi thấy được hiệu quả của mô hình từ một người bạn ở Đăk Lăk và những người xung quanh, anh Hải mới bắt đầu trồng thử. Vừa sản xuất, anh vừa học hỏi kinh nghiệm từ những người đã thành công trước đó. Anh Hải chia sẻ: “Loại trụ sống mà tôi chọn là cây lồng mức, tuy lâu lớn nhưng tuổi thọ cao, khó chết. So với việc trồng trên trụ chết như trước đây, tôi thấy việc trồng trụ sống cho tiêu vừa tiết kiệm được chi phí vừa hạn chế được tỷ lệ mắc bệnh trên cây tiêu, năng suất cũng cao hơn. Với 2 ha hiện có, trung bình mỗi năm tôi thu về khoảng 10 tấn”.

Để đảm bảo vườn tiêu trồng trên cây trụ sống sinh trưởng tốt, đồng đều, cho năng suất cao, theo anh Hải, người trồng tiêu cần phải chú ý tới các biện pháp kỹ thuật về thời gian trồng, khoảng cách trồng giữa cây hồ tiêu và cây trụ sống. Ngoài ra, khâu chăm sóc cũng vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến năng suất thu hoạch.

Hiện nay, phá rừng lấy gỗ làm trụ tiêu đang là một vấn nạn khá nhức nhối ở Chư Pưh. Việc phát triển và nhân rộng mô hình trồng cây sống làm trụ cho tiêu không những đem lại lợi ích kinh tế cao cho người nông dân mà còn góp phần hạn chế được tình trạng các cánh rừng tự nhiên ngày càng bị xâm hại cạn kiệt.

Theo Báo Gia Lai điện tử

chuse24h